Artnews

Art Dubai 2018: Μια προσπάθεια να γραφτεί η ιστορία της μοντέρνας τέχνης της Μέσης Ανατολής

2018-03-21 10:10:00

Victor Ehikhamenor, Wealth of Nations, 2015 © Victor Ehikhamenor

Δύο δεκαετίες πριν, υπήρχε ελάχιστο έως καθόλου ενδιαφέρον για τη μοντέρνα τέχνη της Μέσης Ανατολής. Από τότε, όμως, έχουν αλλάξει πολλά: το διεθνές ενδιαφέρον έχει αυξηθεί -το ίδιο και οι τιμές. Αλλά εξακολουθούν να απουσιάζουν οργανισμοί πιστοποίησης, ιδρύματα καλλιτεχνών και ακαδημαϊκές εκδόσεις, οι οποίες δίνουν το απαραίτητο κύρος και την αντίστοιχη βαρύτητα σε μια καλλιτεχνική σκηνή, δεδομένου, μάλιστα, ότι έχουν καταστραφεί αρχεία και βιβλιοθήκες, ιδιαίτερα στη Συρία και το Ιράκ.

Αναγνωρίζοντας αυτήν την έλλειψη, αλλά και την όρεξη της περιοχής για πρόοδο σε αυτό το πεδίο, η μεγαλύτερη και μια από τις πιο δυναμικές περιφερειακές φουάρ τέχνης, η Art Dubai, η οποία ανοίγει σήμερα (έως 24 Μαρτίου) στο Ντουμπάι, έχει συγκεντρώσει πλήθος εκδηλώσεων που αντανακλούν μια ευρύτερη προσπάθεια όχι μόνο στον εμπορικό, αλλά και στον επιμελητικό τομέα.

Αρχικά, στη φουάρ θα εγκαινιαστεί ο όγδοος τόμος της σειράς Primary Documents του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, ο οποίος περιλαμβάνει κείμενα για την ιστορία της μοντέρνας τέχνης της Μέσης Ανατολής, μεταφρασμένα για πρώτη φορά στα αγγλικά. «Λόγω της έλλειψης πλήρους καταγραφής και εξονυχιστικής εξέτασης, μπορούμε να στηριχθούμε μόνο στην προέλευση και τη λογική εξήγηση», είπε η Nada Shabout του Πανεπιστημίου του Βόρειου Τέξας στην Art Newspaper. H Shabout, η οποία συνεπιμελήθηκε την έκδοση και είναι μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής για τη μοντέρνα τέχνη της Art Dubai, είναι επίσης ακαδημαϊκός σύμβουλος σε μια έκθεση που δανείστηκε η φουάρ με την υποστήριξη ενός νέου εταίρου της, του Misk Art Institute της Σαουδικής Αραβίας: με τίτλο That Feverish Leap into the Fierceness of Life, η έκθεση εξετάζει μοντερνιστικές καλλιτεχνικές ομάδες από πέντε αραβικές πόλεις, σε επιμέλεια Sam Bardaouil και Till Fellrath, οι οποίοι πέρυσι είχαν επιμεληθεί το φεστιβάλ 21,39 στην Τζέντα.

Τέτοιες παρουσιάσεις δεν αποτελούν καινοτομία για την Art Dubai. Πέρυσι είχε παρουσιαστεί στη φουάρ ο πρώτος πλήρης κατάλογος του έργου του Αιγύπτιου ζωγράφου Mahmoud Saïd, τον οποίο έγραψαν η Valérie Didier-Hess του Christie’s και ο ακαδημαϊκός και συλλέκτης Hussam Rashwan. Οι δυο τους εργάζονται αυτή τη στιγμή σε μια άλλη έκδοση για το έργο ενός άλλου Αιγύπτιου καλλιτέχνη του 20ού αιώνα, του Abdel Hadi El Gazzar, καθώς, σύμφωνα με την Didier-Hess, οι συλλέκτες που ενδιαφέρονται για έργα από τη Μέση Ανατολή χρειάζονται ολοένα και περισσότερο επιβεβαίωση για ζητήματα αυθεντικότητας -μια χρόνια πληγή στην αγορά τέχνης της περιοχής.

Στην περίπτωση του El Gazzar, η οικογένειά του είναι εκείνη που πιστοποιεί τα έργα, με βάση εκτενή αρχεία με κάθε έργο που είχε πουλήσει ο καλλιτέχνης, χωρίς να χρεώνει για αυτή τη υπηρεσία (κάτι που δεν ισχύει, βέβαια, για άλλους). Σε άλλες περιπτώσεις, οι απόγονοι μοντερνιστών καλλιτεχνών κάνουν ιδρύματα: μία τέτοια περίπτωση είναι η Manuella Guiragossian, κόρη του Αρμένιου-Λιβανέζου ζωγράφου Paul Guiragossian, της οποίας το Ίδρυμα Guiragossian δίνει πιστοποιητικά γνησιότητας έργων του καλλιτέχνη μετά από τη γνωμοδότηση ολόκληρης ομάδας ειδικών, καθώς και της επιτροπής του ιδρύματος, η οποία προσθέτει επιπλέον δικλείδες ασφαλείας έτσι ώστε να είναι αδύνατο ένα έργο να επανατυπωθεί υπογεγραμμένο.

«Από το 2006 που ξεκίνησε να κάνει δημοπρασίες ο Christie's στο Dubai και ανέβηκαν οι τιμές, είδαμε μια αύξηση σε απαίσια πλαστά, τα οποία βρέθηκαν στην αγορά και στα σπίτια των συλλεκτών», λέει η Guiragossian, η οποία παρουσιάζει αυτή την εβδομάδα στην Art Dubai την πρώτη μονογραφία του έργου του πατέρα της, σε έναν τόμο 400 σελίδων. Η κατάσταση βελτιώνεται, όμως, όπως λέει στην εφημερίδα ο διευθυντής του Christie’s στο Ντουμπάι, Michael Jeha: «Για τους περισσότερους Μοντερνιστές υπάρχει πλέον κάποιος για να απευθυνθείς, ένας ειδικός ή ένα ίδρυμα. Πριν δέκα χρόνια δεν υπήρχε κανείς.» Παρόλα αυτά, ο Charles Pocock της Meem Gallery του Ντουμπάι, σημειώνει την έλλειψη εργαστηρίων στην περιοχή για τεχνική ανάλυση των έργων τέχνης, εξαιτίας της οποίας πρέπει να στέλνει τα έργα στο Ηνωμένο Βασίλειο για πιστοποίηση.

 

Στην ενότητα Modern της Art Dubai όλα τα έργα περνούν από τον έλεγχο της συμβουλευτικής επιτροπής της φουάρ, η οποία θέτει ως όρο τα πιστοποιητικά. Βασικό είναι, πριν από κάθε αγορά, οι συλλέκτες να γνωρίζουν από πού προέρχεται το έργο, ποιος είναι ο σωστός τίτλος και η χρονολογία του και ποια είναι η ιστορία του. Αυτό συμβουλεύει και η διευθύντρια της φουάρ, Myrna Ayad: «Να διαβάζετε όσο περισσότερο μπορείτε, να μιλάτε με όσο περισσότερους ανθρώπους μπορείτε -γκαλερίστες, την οικογένεια του καλλιτέχνη, ακαδημαϊκούς. Και τότε, έχοντας εξοπλιστεί με αυτή τη γνώση, αφήστε την καρδιά σας να αποφασίσει.»