Artnews

Η χρηματοδότηση των εικαστικών στην Ελλάδα σήμερα: Αναζητώντας πόρους για την τέχνη σε περίοδο ύφεσης

2018-03-30 14:20:00

© Οργανισμός ΝΕΟΝ & Marina Abramović Institute

Από τον Αλέξανδρο Ι. Στάνα

Συνεχίζοντας τη χαρτογράφηση των ευκαιριών για τη χρηματοδότηση της τέχνης στην Ελλάδα, ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ανιχνεύουν τους πόρους και τους φορείς που μπορεί να αξιοποιηθούν από τους παράγοντες της εικαστικής κοινότητας.

Πέρα από το Υπουργείο Πολιτισμού με τα κρατικά μουσεία και τους φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προσφέρουν ενίοτε ευκαιρίες χρηματοδότησης (όπως εξετάσαμε στο προηγούμενο άρθρο), υπάρχουν στη χώρα μας μερικοί πολύ δραστήριοι οργανισμοί των οποίων το έργο οφείλουμε να επισημάνουμε:

Τo ΙΔΡΥΜΑ ΔΕΣΤΕ, το οποίο δημιουργήθηκε το 1983 με πρωτοβουλία του συλλέκτη Δάκη Ιωάννου, οργανώνει εκθέσεις και εικαστικές δράσεις που ενισχύουν το διάλογο της σύγχρονης ελληνικής τέχνης με τη διεθνή κοινότητα. Ξένοι και Έλληνες επιμελητές συνεργάζονται και στρέφουν συχνά τη ματιά τους σε νέους δημιουργούς, παρουσιάζοντάς τους σε εκθέσεις στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Εκτός από τις παραγωγές εκθέσεων που χρηματοδοτεί το ίδρυμα (τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Μπενάκη), κάθε χρόνο παρουσιάζεται ένα εικαστικό project στα σφαγεία της Ύδρας, ως ανάθεση σε γνωστό διεθνή καλλιτέχνη. Σημαντική πρωτοβουλία αποτελεί το Βραβείο ΔΕΣΤΕ που απονέμεται κάθε δυο χρόνια σε ένα νέο Έλληνα καλλιτέχνη από μια διεθνή επιτροπή και συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 10.000 ευρώ. Η έκθεση της βραχείας λίστας των υποψήφιων καλλιτεχνών φιλοξενείται τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Τέλος, το ίδρυμα κατά περίπτωση ενισχύει και άλλες εκθέσεις στην Ελλάδα με τη μορφή της συμπαραγωγής, όπως η πρόσφατη έκθεση-αφιέρωμα στον Γιώργο Λάππα Happy Birthday. Το ΔΕΣΤΕ γενικά δε χρηματοδοτεί δραστηριότητες τρίτων, αλλά μέσα από τις δικές του πρωτοβουλίες προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες, λαμβάνοντας υπόψη και το γεγονός ότι τις εκθέσεις του ιδρύματος επισκέπτονται σημαντικοί καλεσμένοι από τη διεθνή εικαστική κοινότητα.
Περισσότερες πληροφορίες: www.deste.gr 

© Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ

Ο ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ NEON, δημιούργημα του συλλέκτη Δημήτρη Δασκαλόπουλου, ενεργοποιεί χώρους στην πόλη και την περιφέρεια δίνοντας την ευκαιρία στο ευρύ κοινό να έρθει σε επαφή με τη σύγχρονη τέχνη. Μέσα από μεγάλες ή και μικρότερες εικαστικές παραγωγές με ελεύθερη είσοδο, αλλά και συνέδρια, ημερίδες και άλλες πρωτοβουλίες αναδεικνύει τη σχέση μεταξύ της πόλης, της τέχνης και του πολίτη. Ενδεικτικά, το πρόγραμμα AS ONE της Marina Abramović στο Μουσείο Μπενάκη προσέλκυσε 50.000 επισκέπτες, ενώ συμμετείχαν 29 Έλληνες καλλιτέχνες και εργάστηκαν πάνω από 150 άτομα για την προετοιμασία και την υλοποίησή του. Ακόμα, η έκθεση Η Υπέρβαση της Άβυσσος παρουσιάστηκε στο Ρέθυμνο, τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα και πλαισιώθηκε από ξεναγήσεις, ομιλίες και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε όλες τις εκθέσεις και δράσεις του NEON απασχολούνται ως interns ή εθελοντές πολλοί νέοι που ενδιαφέρονται για τα εικαστικά, αποκτώντας σημαντική εμπειρία και τεχνογνωσία.

Επίσης, ο οργανισμός παρέχει κάθε χρόνο μια σειρά από χορηγίες για εκθέσεις σύγχρονης τέχνης Ελλήνων καλλιτεχνών στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό. Οι αιτήσεις μπορούν να προέρχονται από μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς με έδρα την Ελλάδα: ιδρύματα ή οργανισμούς δημόσιους ή ιδιωτικούς και φορείς τέχνης τέχνης δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου. Επιπρόσθετα, σε συνεργασία με τον οργανισμό Outset Greece, υποστηρίζονται οικονομικά εκθέσεις και δράσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό με ποσά από €2.500 έως €25.000. Έχουν υποστηριχθεί ομιλίες, διαλέξεις, συμμετοχικά εργαστήρια, εκδόσεις και κοινωνικές δράσεις που σχετίζονται με τη σύγχρονη τέχνη.

Τέλος, χρηματοδοτείται το Πρόγραμμα Ανταλλαγής Επιμελητών που υλοποιείται σε συνεργασία με διεθνείς φορείς και απευθύνεται σε νέους επιμελητές από την Ελλάδα και την Αγγλία. Από το 2012, σε συνεργασία με την Whitechapel Gallery του Λονδίνου, το πρόγραμμα έχει δώσει την ευκαιρία σε πάνω από 100 νέους επιμελητές από την Ελλάδα να έρθουν σε επαφή με την καλλιτεχνική σκηνή του Λονδίνου, να συνδεθούν με συναδέλφους τους από το εξωτερικό και να ανταλλάξουν ιδέες και εμπειρίες. Αντίστοιχα, σπουδαστές επιμέλειας τέχνης από την Αγγλία ταξιδεύουν στην Ελλάδα για να γνωρίσουν την ελληνική καλλιτεχνική σκηνή. Σε συνεργασία με τη Whitechapel Gallery, καθιερώθηκε και το Βραβείο Επιμελητή Τέχνης, το οποίο απευθύνεται στους επιμελητές του προγράμματος ανταλλαγής, οι οποίοι διαγωνίζονται πάνω στην καλύτερη επιμελητική πρόταση για την εικονική επιμέλεια της Συλλογής Δ. Δασκαλόπουλου.
Τα προγράμματα και οι χορηγίες ανακοινώνονται στις ιστοσελίδες www.neon.org.gr και www.outset.org.uk/greece .

Πολιτιστικοί φορείς και ιδιωτικά μουσεία
Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να αναφερθούμε στους πολιτιστικούς φορείς και τα ιδιωτικά μουσεία που παρουσιάζουν σημαντικό έργο στα εικαστικά μέσα με παραγωγές δράσεων και φιλοξενία εκθέσεων. Έτσι, το Μουσείο Μπενάκη και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης αποτελούν σημεία αναφοράς για τη σύγχρονη τέχνη. Η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση έχει εντάξει οργανικά τα εικαστικά στο πλούσιο πρόγραμμά του στο κτήριο της λεωφόρου Συγγρού, αλλά και συχνά σε διάφορα σημεία μέσα στην πόλη. Το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη παρουσιάζει εκθέσεις, διαλέξεις και εκπαιδευτικά προγράμματα για την τέχνη. Η Δημοτική Πινακοθήκη της Αθήνας, ανανεωμένη και με την προσθήκη του νέου κτηρίου στο Μεταξουργείο, οργανώνει εκθέσεις από τη συλλογή της και διάφορες δράσεις. Στους εκθεσιακούς χώρους της Τεχνόπολης και της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης φιλοξενούνται συχνά εκθέσεις. Οι παραπάνω φορείς αποτελούν ως επί το πλείστον χώρους εκθέσεων και όχι χρηματοδότησης, παρόλα αυτά αποτελούν μέρος των ευκαιριών που καλείται να αξιοποιήσει η εικαστική κοινότητα.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο τεύχος 232 (Μάιος-Ιούνιος 2017) των Νέων της Τέχνης.