Artnews

Η Taryn Simon και η δομή της αλήθειας

2018-04-06 14:10:00

Συνέντευξη στην Αννίτα Αποστολάκη

Από τις πιο ενδιαφέρουσες φωνές της διεθνούς εικαστικής σκηνής, η Taryn Simon (γεν. 1975) δουλεύει κυρίως με τη φωτογραφία, τη γλυπτική και την περφόρμανς. Στην Αθήνα παρουσιάζει στην γκαλερί Gagosian (ως 19 Μαΐου) φωτογραφίες από τη σειρά Paperwork and The Will of Capital (2015). Εκ πρώτης όψεως μοιάζουν με απλές εικόνες λουλουδιών. Στην πραγματικότητα, κάθε μπουκέτο που εικονίζεται ήταν παρόν σε συμφωνίες, συνθήκες και διατάγματα για συστήματα διακυβέρνησης και οικονομίας που υπέγραψαν οι χώρες που παρευρέθηκαν στη Νομισματική και Οικονομική Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών του 1944, η οποία οδήγησε στην ίδρυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Μοναδικοί μάρτυρες σ’ αυτό το παιχνίδι εξουσίας, τα άνθη «αποτελούν κι ένα στοιχείο θηλυκότητας σε ένα περιβάλλον από άνδρες με δογματικές απόψεις που καθόρισαν τις ζωές τόσων πολλών ανθρώπων».

Η έρευνα είναι βασικό στοιχείο στο έργο της Simon. «Αισθάνομαι απίστευτα αφοσιωμένη στο να είναι ελκυστική αισθητικά η εικόνα που προσπαθώ να χτίσω, αλλά ταυτόχρονα και στην ιδέα του έργου». Τις εικόνες της συνοδεύουν κείμενα που εξηγούν το κάθε γεγονός, τονίζοντας τους τρόπους με τους οποίους η εξουσία δημιουργείται, εκτελείται, προωθείται και συντηρείται.

Το ενδιαφέρον της για τις δομές εξουσίας στην κοινωνία και στην πολιτική φαίνεται από τα πρώτα έργα της. Στο The Innocents (2002) φωτογράφισε ανθρώπους που είχαν καταδικαστεί σε ισόβια ή θάνατο και στην πορεία αθωώθηκαν χάρη σε στοιχεία DNA, ενώ το εν εξελίξει Black Square (2006-) πραγματεύεται τις συνέπειες των ανθρώπινων εφευρέσεων. Για τη σειρά A Living Man Declared Dead and Other Chapters ακολούθησε επί 4 χρόνια (2008-2011) σε όλο τον κόσμο ανθρώπους των οποίων οι ιστορίες συνδέονται με διάφορα συστήματα εξουσίας (θύματα της σφαγής της Σρεμπρένιτσα, μέλη οικογενειών σε βεντέτα στη Βραζιλία κ.ά.). «Αρχικά με ενδιέφερε ο έλεγχος που ασκούν οι δομές εξουσίας και το κατά πόσο εν τέλει ορίζουμε τη μοίρα μας. Στην πορεία, άρχισα να παρατηρώ πώς χρησιμοποιούμε συγκεκριμένα συστήματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε ψυχολογικές, οικονομικές και πολιτικές διεργασίες». Πόσο εξαρτώνται οι ζωές μας από αυτά τα συστήματα; «Μου αρέσουν οι απτές αποδείξεις, αλλά παρά τον προγραμματισμό των πάντων στη ζωή μας, υπάρχουν πράγματα για τα οποία δεν έχουμε καμία γνώση», μας λέει.

Τα έργα της Taryn Simon θέλουν χρόνο, κόπο και χρήμα. Ωστόσο, συνήθως έχει σφιχτό budget και, προκειμένου να πραγματοποιήσει την έρευνά της, υπόσχεται στους χρηματοδότες έργα από την εκάστοτε σειρά.

Η δουλειά της μοιάζει να αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην εποχή της μετα-αλήθειας [post-truth] στην πολιτική, καθώς «ο κόσμος ψάχνει απεγνωσμένα για έναν αξιόπιστο μάρτυρα. Οπότε προσπαθώ να βρω αυτές τις δομές που αντιπροσωπεύουν κάποιες βεβαιότητες για ακρίβεια, ως απάντηση στην απροσδιόριστη φύση της αλήθειας». Ίσως γι’ αυτό σε σειρές όπως η Birds of the West Indies (2013-2014), τα θέματα εμφανίζονται έντονα κατηγοριοποιημένα. «Με ενδιέφερε πάντοτε να βρω μια μαθηματική πτυχή σε αφηρημένες σκέψεις για το πώς δομείται η πραγματικότητά μας και να προσπαθήσω να χαρτογραφήσω έτσι αυτά τα άγνωστα νερά», αναφέρει σχετικά.

Στην εγκατάσταση An Occupation of Loss (2016-2017), ίσως το κατεξοχήν έργο της το οποίο ο θεατής μπορεί να βιώσει έντονα, επαγγελματίες θρηνωδοί τραγουδούν ταυτόχρονα μοιρολόγια των Βαλκανίων δημιουργώντας μια συνταρακτική κακοφωνία. «Οι στιγμές απώλειας είναι ο μοναδικός χώρος στον οποίο είμαστε πραγματικά ο εαυτός μας. Θεωρητικά ελέγχεται από τη θρησκεία, αλλά από τα προχριστιανικά και προϊσλαμικά χρόνια ακολουθούμε τις ίδιες συνήθειες και συναισθηματικές εναλλαγές. Είναι, επίσης, ένας χώρος στον οποίο μπαίνει ένας κάποιος νιχιλισμός: αμφισβητείς ό,τι νόμιζες πως ήξερες». Η εγκατάσταση θα παρουσιαστεί τον Απρίλιο στο Λονδίνο, ενώ στις 26 Μαΐου θα εγκαινιαστούν δύο νέες εκθέσεις της στο MASS MoCA της Μασαχουσέτης.

Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο τεύχος 237 (Μάρτιος-Μάιος 2018) των Νέων της Τέχνης.