www.artnews.gr

Δευτέρα, 29. Μάιος 2017

ΕΙΣΤΕ ΕΔΩ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΞΕΝΟΙ ΚΑΛΙΤΕΧΝΕΣ Ο Ουίλλιαμ Κέντριτζ και η «επιτροπή της αλήθειας» στην Αθήνα

Ο Ουίλλιαμ Κέντριτζ και η «επιτροπή της αλήθειας» στην Αθήνα

Ouliam01Είναι η δεύτερη φορά που ο μεγάλος Νοτιοαφρικανός καλλιτέχνης έρχεται τη Στέγη. Αυτή τη φορά παρουσιάζει το αριστούργημά του «Ο Υμπύ και η Επιτροπή της Αλήθειας» σε μια νέα εκδοχή της ιστορικής παράστασης του 1997.

Σε συνεργασία με τη διεθνούς φήμης νοτιοαφρικανική ομάδα κουκλοθέατρου Handspring Puppet Company, θα παρουσιάσουν στο κοινό της Αθήνας ένα ολικό έργο τέχνης απαράμιλλης αισθητικής, με θέμα το απαρτχάιντ και το ρατσισμό, το συλλογικό τραύμα, την ιστορική μνήμη και τη συμφιλίωση. Εμείς είχαμε την μοναδική ευκαιρία να μιλήσουμε με τον Ούλλιαμ Κέντριτζ σχετικά με την παράσταση της Αθήνας (17-21 Δεκεμβρίου 2014, στην κεντρική σκηνή της Στέγης) και με χαρά την παρουσιάζουμε.

Μιλήστε μας για το περιεχόμενο της παράστασης «Ο Υμπύ και η Επιτροπή της Αλήθειας».

-Ο «Υμπύ και η Επιτροπή της Αλήθειας» είναι ένα θεατρικό έργο που δημιουργήθηκε μεταξύ 1994 και 1996, λίγο μετά τις πρώτες δημοκρατικές εκλογές στη Νότιο Αφρική, όπου είχε συσταθεί μια επιτροπή με σκοπό να εξετάζει τις παραβιάσεις των  ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να αναφέρει τους δράστες και τα θύματα της βίας δίνοντας στοιχεία για το τι συνέβαινε στη Νότιο Αφρική στη διάρκεια των 40 τελευταίων ετών. Εγώ, σε συνεργασία με την  Handspring Puppet Company, πήραμε αυτό το ωμό υλικό και το συνδυάσαμε με  την παρωδία του Υμπύ του Άλφρεντ Τζάρι ούτως ώστε να θίξουμε το πολιτικό και κοινωνικό κόστος των ενεργειών που οδήγησαν στη δημιουργία της Επιτροπής της Αλήθειας και της Συμφιλίωσης.

Ποιο είναι το περιεχόμενο της νέας εκδοχής που θα παρουσιαστεί τον Δεκέμβριο στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών; Σε τι διαφοροποιείται με την αρχική παράσταση του 1997;

-Το περιεχόμενο είναι ακριβώς το ίδιο με ό,τι κάναμε το 1994 και 1996. Παρατηρώντας τι έχει αλλάξει και πόσο λίγο εντέλει έχουν αλλάξει τα πράγματα τώρα που το παρουσιάζουμε ξανά έπειτα από 17-18 χρόνια. Έχει να κάνει τόσο με μαρτυρίες, ηχητικές και μη, βιντεοπροβολές αρχειακού υλικού, τα οποία σε συνδυασμό με το σατυρικό έργο του 1896 του Άλφρεντ Τζάρι για τον τύραννο Υμπύ,  παράγουν  ένα ευφάνταστο χάπενινγκ –παρωδία. Αυτό που ανακαλύψαμε όταν ενώσαμε τα κομμάτια ήταν ότι όσο πιο κοντά ερχόταν η παρωδία και ο παραλογισμός του αρχικού έργου του Άλφρεντ Τζάρι με το απείραχτο αρχειακό υλικό από την επιτροπή της αλήθειας, τόσο πιο έκδηλα γινόντουσαν στους θεατές τα αποδεικτικά στοιχεία και όλο και πιο πολύ γινόταν φανερή η βία.

Η παράσταση χαρακτηρίζεται ως ένα ολικό έργο τέχνης. Τι μέσα δηλαδή συνδυάζει;

-Υπάρχουν οι ηθοποιοί, ιδιαιτέρως ο πατέρας Υμπύ, υπάρχουν οι μάρτυρες, οι οποίοι στην πραγματικότητα είναι οι μαριονέτες αλλά ακούγονται και οι φωνές από τις ηχητικές μαρτυρίες από τους χειριστές των μαριονετών. Δίπλα τους υπάρχει ένας μεταφραστής, ο οποίος μεταφράζει τα αποδεικτικά στοιχεία και πάνω από όλους αυτούς υπάρχει μία οθόνη στην οποία προβάλλονται διάφορα πράγματα. Άλλοτε άνθρωποι που βλέπουν, άλλοτε άνθρωποι που σκέφτονται, άλλοτε το πρωτότυπο αρχειακό υλικό σε βιντεοπροβολή για το τι συνέβη στη Νότιο Αφρική στο πέρασμα των χρόνων. Η βασική ιδέα είναι ότι ο θεατής αφήνει τα μάτια του και τα αφτιά του, τις αισθήσεις του δηλαδή, να αναρωτηθούν και να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα από αυτή την υπεραφθονία του υλικού.

Ouliam02

Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος που αποφασίσατε να παρουσιάσετε τη νέα εκδοχή του Υμπύ στην Αθήνα του 2014;

-Όχι μόνο στην Αθήνα, το έχουμε παρουσιάσει σε πολλές χώρες και πόλεις, άλλα όπου και να το παρουσιάσαμε τα διαφορετικά στοιχεία της κάθε χώρας ήταν αυτά που το έκαναν να μοιάζει σαν να παρουσιάζεται αποκλειστικά και μόνον εκεί. Νομίζω όμως ότι σε κάθε χώρα που υπάρχει ένα ταραγμένο και επαίσχυντο ιστορικά παρελθόν, το έργο αυτό έχει απόηχο, παρόλο που αναφέρεται αποκλειστικά στη Νότιο Αφρική. Και ακόμα δυστυχώς δεν έχουμε συναντήσει ούτε μια χώρα στον κόσμο που να μην έχει οδυνηρή και ντροπιαστική ιστορία ή έστω κάποια μελανά σημεία σε αυτή. Και είμαι σίγουρος ότι το ίδιο ισχύει και θα συμβεί και στην Αθήνα.

Πως είναι σήμερα η πολιτική κατάσταση στη Νότιο Αφρική;

-Θα έλεγα ότι έχουμε δύο ειδών μέλλον ταυτόχρονα. Ένα απαισιόδοξο, που σχετίζεται με τη διαφθορά και τις υποσχέσεις που δεν τηρούνται και την απληστία μιας νέας ελίτ, κι ένα αισιόδοξο μέλλον, το οποίο έχει να κάνει με την εξαιρετική θέληση τόσων πολλών ανθρώπων, όλων των χρωμάτων και όλων των φυλών, πλούσιων και φτωχών, να κάνουν τη χώρα αυτή ένα μέρος που αξίζει να ζει κανείς. Και τα δύο, το απαισιόδοξο και το αισιόδοξο μέλλον, γράφονται την ίδια στιγμή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι όλα θα πάνε καλά ή  ότι θα είναι μια καταστροφή αλλά ότι μάλλον θα υπάρχει ένας συνδυασμός τους.

Σκηνοθέτης ή εικαστικός; Ποιο από τα δύο υπερισχύει;

-Εικαστικός. Ακόμα και ως σκηνοθέτης σκέφτομαι σαν εικαστικός και προσπαθώ να χρησιμοποιώ τις τεχνικές των εικαστικών τεχνών για να σκεφτώ το θέατρο. Αν έπρεπε να σκεφτώ τον εαυτό μου ως σκηνοθέτη θα με έστελνα σίγουρα πίσω στη θεατρική σχολή.

Μπορείτε να μας περιγράψετε τη δημιουργική σας διαδικασία;

-Η δημιουργική διαδικασία όλων των θεατρικών κομματιών βασίζεται στα σχέδια μου. Σχέδια που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στην προβολή. Φτιάχνοντας λοιπόν αυτά τα σχέδια για την παράσταση επιτρέπω στους διάφορους συνειρμούς και ιδέες να ενωθούν έτσι ώστε στο τέλος να δημιουργήσουν το υλικό της παραγωγής. Διαδικασία που δεν ισχύει μόνο για τις προβολές αλλά για ολόκληρη τη δραματουργία.

Οι συντελεστές της παράστασης:

Σκηνοθεσία: William Kentridge Βοηθός Σκηνοθέτη: Janni Younge Κείμενα: Jane Taylor Σχεδιασμός κουκλών: Adrian Kohler Βοηθός σχεδιαστή κουκλών: Tau Qwelane Σχεδιασμός κινούμενων εικόνων: William Kentridge Βοηθοί σχεδιασμού κινούμενων εικόνων: Tau Qwelane, Suzie Gable Σχεδιασμός σκηνικών: Adrian Kohler, William Kentridge Σχεδιασμός κοστουμιών: Adrian Kohler Ενδυματολόγοι: Phyllis Midlane, Sue Steele Σχεδιασμός φωτισμών: Wesley France Σχεδιασμός ήχου: Wilbert Schubel Μουσική: Warrick Sony και Brendan Jury Χορογραφία: Robyn Orlin Μοντάζ κινούμενων εικόνων: Catherine Meyburgh Έρευνα στα αρχεία της Επιτροπής Αλήθειας και Συμφιλίωσης: Antjie Krog Έρευνα ταινιών και βίντεο: Gail Berhmann 

Με τους: Πατέρας Υμπύ: Dawid Minnaar Μητέρα Υμπύ: Busi Zokufa Κουκλοπαίκτες: Gabriel Marchand, Mandiseli Maseti, Mongi Mthombeni Διεύθυνση σκηνής: Jessica Mias-Jones Τεχνικός ήχου: Simon Mahoney Διεύθυνση περιοδείας: Wesley France Παραγωγή: Handspring Puppet Company Σε συνεργασία με την Quaternaire Συμπαραγωγή: Διεθνές Φεστιβάλ Εδιμβούργου (Μεγάλη Βρετανία), Φεστιβάλ Τεχνών Ταϊπέι και Πολιτιστικό Ίδρυμα Ταϊπέι (Ταϊβάν), Festival de Marseille _ danse et arts multiples (Γαλλία), Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών (Ελλάδα), Cal Performances Berkeley (ΗΠΑ), BOZAR Brussels (Βέλγιο)Μετάφραση κειμένου: Βασίλης Κιμούλης