www.artnews.gr

Σάββατο, 25. Μάρτιος 2017

ΕΙΣΤΕ ΕΔΩ: ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ Επισκόπηση της χρονιάς που πέρασε. Εκεί που τέχνη και πολιτική συναντιούνται

Επισκόπηση της χρονιάς που πέρασε. Εκεί που τέχνη και πολιτική συναντιούνται

Πολιτιστική καταστροφή, εκφοβισμός των μελετητών, υπενθύμιση της 9/11 και άλλα πρωτοσέλιδα της χρονιάς που πέρασε

Επιμέλεια: Σοφία Κοζάκη

Στην επικαιρότητα της τέχνης κυριάρχησαν και φέτος στα δυτικά μέσα ενημέρωσης οι αναφορές για την κλιμάκωση των τιμών στα έργα μερικών σύγχρονων και μοντέρνων καλλιτεχνών. Η τέχνη όμως σίγουρα αξίζει πολλά παραπάνω από τα ποσά που μερικά άτομα υψηλής οικονομικής επιφάνειας είναι διατεθειμένα να πληρώσουν γι' αυτήν. Το αμείλικτο σάρωμα του ισλαμικού κράτους μέσω της Συρίας και του Ιράκ και η στοχευμένη καταστροφή κτιρίων, ναών και πολιτιστικών αντικειμένων, τόσο Χριστιανών όσο και Μουσουλμάνων, απέδειξαν για μια ακόμη φορά ότι η επίθεση στην πολιτιστική κληρονομιά ενός λαού ισοδυναμεί με την επίθεση στην ιστορία του, τη συλλογική μνήμη και την ταυτότητά του. Καλώς ή κακώς η τέχνη μας πρεσβεύει αυτό που είμαστε. Τα έθνη παλεύουν γι’ αυτό στα δικαστήρια όταν διεκδικούν ανεκτίμητης αξίας έργα τέχνης που λεηλατήθηκαν σε αρχαιολογικά μνημεία και πωλούνται λαθραία στο εξωτερικό· τη χρησιμοποιούν για να προβάλλουν μια ιδανική εικόνα τους που συχνά αντιβαίνει στη σύγχρονη πραγματικότητα και μέσα από εκθέσεις και πολιτιστικές πρωτοβουλίες, τη χρησιμοποιούν ως μέσο επικοινωνίας με τις άλλες χώρες όταν οι σχέσεις είναι τεταμένες.

Φέτος, μεγάλη δημοσιότητα πήρε η πολύχρονη μάχη της Καμπότζης να επαναπατρίσει τα ανεκτίμητης αξίας γλυπτά της, τα οποία εκλάπησαν από τους αρχαίους ναούς του Koh Ker, οι επαναλαμβανόμενες προσπάθειες της Κίνας να πάρει πίσω την πολιτιστική της κληρονομιά, η διαμαρτυρία τέχνης στο Χονγκ Κονγκ και η μεγάλη και διαρκής επίδραση της ιστορίας της διαιρεμένης Γερμανίας σχετικά με την τέχνη που δημιουργήθηκε στη μοιρασμένη στα δύο χώρα. Ανάμεσα στα άλλα πρωτοσέλιδα τέχνης βρέθηκαν τα εγκαίνια νέων μουσείων, η αγορά της τέχνης και θέματα αυθεντικότητας ως και η άνοδος της αρτ μπρουτ, της λαϊκής τέχνης και της τέχνης που βασίζεται στο διαδίκτυο. Ακολουθούν μερικά μόνον από τα θέματα που μέσα στο 2014 απασχόλησαν τις σελίδες της τέχνης.

Ιανουάριος

Οι Sotheby’ επιστρέφουν στην Καμπότζη άγαλμα Ινδουιστή πολεμιστή 10ου αιώνα

Ο Βέλγος ιδιοκτήτης του αγάλματος του Duryodhana και οι Sotheby’s, που επρόκειτο να δημοπρατήσουν το έργο για λογαριασμό της ιδιοκτήτριάς του προς 2-3 εκ. δολάρια, κατέληξαν σε συμφωνία με την κυβέρνηση των ΗΠΑ για να επιστρέψουν το άγαλμα που φέρεται να εκλάπη από την αρχαία πόλη του Koh Ker.  Η συμφωνία απάλλαξε τους Sotheby’s και την ιδιοκτήτρια του Duryodhana αλλά σύμφωνα με τους όρους της η συλλέκτης που προόριζε το έργο τέχνης για πώληση ορίστηκε να μην λάβει καμία αποζημίωση. Το 2013, το Μet επέστρεψε επίσης στην Καμπότζη δύο αγάλματα από αμμόλιθο του 10ου αιώνα προερχόμενα από τον ίδιο ναό όπως και ο Duryodhana.

Φεβρουάριος

Τέλος στη σιωπή των μελετητών

Σε μια απόπειρα προστασίας του δικαιώματος των ιστορικών τέχνης να αρθρώνουν ελεύθερα τη γνώμη τους περί αυθεντικότητας των έργων τέχνης, ο Δικηγορικός Σύλλογος της Νέας Υόρκης πρότεινε νομοθεσία για την προστασία τους από τις λεγόμενες αβάσιμες αγωγές. Η κίνηση οδήγησε στον φόβο ότι οι μελετητές που δημοσίως αμφισβήτησαν την αυθεντικότητα έργων τέχνης, στα οποία οι ιδιοκτήτες τους είχαν επενδύσει σημαντικά ποσά, ήταν πιθανό να μηνυθούν. Κανείς από τους κορυφαίους μελετητές του Ντεγκά δεν ήταν πρόθυμος να πει τη γνώμη του σχετικά με το γύψινο άγαλμα που ανακαλύφθηκε πριν από μια δεκαετία στη Γαλλία. Το 2012 ένα συνέδριο στο Ινστιτούτο Courtauld του Λονδίνου, το οποίο διοργανώθηκε για να εξεταστούν κάποια σχέδια που οι ιδιοκτήτες τους πίστευαν ότι ανήκαν στον Φράνσις Μπέικον, ακυρώθηκε για νομικούς λόγους.

Μάρτιος

Βρετανία και Ρωσία ξεκινούν τη χρονιά της πολιτιστικής συνεργασίας

Παρά τις διαδηλώσεις για την αντι-ομοφυλοφιλική νομοθεσία που πέρασε στη Ρωσία τον περασμένο χρόνο, η Μεγάλη Βρετανία προετοίμαζε να δρομολογήσει κοινές πρωτοβουλίες με τη Ρωσία τον Απρίλιο με την επίσημη στήριξη και των δύο κυβερνήσεων.  Οι πολιτιστικοί εορτασμοί θεωρήθηκαν ως απόδειξη των βελτιωμένων σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, έπειτα από τις δυσκολίες των πρόσφατων χρόνων μετά τη δηλητηρίαση του ρώσου αντιφρονούντα Alexander Litvinenko το 2006 στο Λονδίνο. Στο πρόγραμμα των δράσεων συμπεριλαμβάνονται μία έκθεση αφιερωμένη στο έργο του Φράνσις Μπέικον στο Ερμιτάζ και μια αναδρομή στο έργο των επονομαζόμενων Νέων Βρετανών Καλλιτεχνών στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ekaterina στη Μόσχα. Κάποιες από τις δράσεις ακυρώθηκαν μήνες μετά εξαιτίας των εξελίξεων στην Ουκρανία.

Απρίλιος

Εκτός Νέας Υόρκης και Λονδίνου

Από το 2001 ο μέσος όρος στα ενοίκια των κατοικιών στη Νέα Υόρκη έχει ανέβει κατά 44% σύμφωνα με το Δημοτικό Συμβούλιο, μια κλιμάκωση που αναγκάζει τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς να βγουν εκτός πόλης. Σε μια απόπειρα αντεπίθεσης επτά τέτοιοι οργανισμοί δημιούργησαν την ομάδα εκστρατείας Common Practice. Στο μεταξύ, στο Λονδίνο τρεις εθνικές συλλογές, μεταξύ των οποίων του Βρετανικού Μουσείου, εξετάζουν το ενδεχόμενο να μεταφέρουν τις αποθήκες τους εκτός της πρωτεύουσας, καθώς η βρετανική κυβέρνηση σκέπτεται να πουλήσει το Blythe House, που ως τώρα είναι η στέγη για 2,5 εκ. αντικειμένων τέχνης από μουσεία.

Μάιος

Η Ουγγαρία παίρνει στον έλεγχό της το μισό ασήμι του Sevso

Η Ουγγαρία αποκαλύπτει 14 κομμάτια ρωμαϊκού ασημιού από τον φημισμένο θησαυρό του Sevso, μετά από την αποκάλυψη επιγραφής σε μια από τις πλάκες, σύμφωνα με την οποία φέρεται ότι βρέθηκαν πριν από περίπου 4 δεκαετίες στο έδαφός της και έπειτα εξήχθηκαν παράνομα.

Ο εν λόγω θησαυρός διεκδικήθηκε επίσης από την Κροατία και τον Λίβανο και υπήρξε το μήλον της έριδος για μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες. Οι Ούγγροι λένε ότι δεν έχουν πληρώσει για τα ρωμαϊκά αντικείμενα άλλα έχουν αποδώσει μόνο τέλη παρακράτησης ύψους 15 εκ. ευρώ σε καταπίστευμα του οποίου δικαιούχοι είναι οι δύο γιοι του τέως προέδρου των Sotheby’s Peter Wilson, o οποίος απέκτησε το ασήμι πριν από 20 χρόνια. Επτά ακόμα αντικείμενα από τον θησαυρό του Sevso βρίσκονται ακόμη στην κατοχή του Λόρδου Νορθάμπτον.

Ιούνιος

Υπόγειο μουσείο ανοίγει στο σημείο της τραγωδίας της 9/11

Δεκατρία χρόνια μετά τα τρομερά γεγονότα της 9/11 ένα μεγάλο υπόγειο μουσείο εγκαινιάστηκε κάτω ακριβώς από τα ίχνη των δίδυμων πύργων σχεδιασμένο από την αρχιτεκτονική εταιρεία Davis Brody Bond. Ο υπόγειος χώρος περιλαμβάνει μια κεντρική αίθουσα στην οποία εκτίθεται η τεράστια μάζα τσιμέντου που χτίστηκε για να συγκρατεί τον ποταμό Χάντσον, ένας εκθεσιακός χώρος εις μνήμην όλων εκείνων που έχασαν τη ζωή τους στο τραγικό συμβάν, προβολές από τις προσπάθειες ανάκαμψης και την ιστορία της Αλ Κάιντα.

Ιούλιος/Αύγουστος

Εκκλήσεις για να καθαρίσει η ρωσική αγορά

Παραμονές των εγκαινίων της μεγάλης αναδρομικής του Μάλεβιτς στην Tate Modern του Λονδίνου, συνεχίζονται οι διαμάχες στη Ρωσία αναφορικά με την αυθεντικότητα πολλών έργων που αποδίδονται στον καλλιτέχνη, τα οποία σήμερα κυκλοφορούν στην ευρεία αγορά της τέχνης. Έμποροι τέχνης και επιμελητές ζητούν την αναθεώρηση στον τρόπο που εξετάζονται τα έργα εν μέσω προειδοποιήσεων ότι η αγορά είναι γεμάτη με πλαστά έργα πολλών καλλιτεχνών. Στο μεταξύ, ιδιοκτήτες μεγάλων γκαλερί στη Ρωσία ζητούν τη σύσταση μιας επιτροπής εμπειρογνωμόνων.

Σεπτέμβριος

Η εικονομαχία ξαναγεννιέται στο Ισλαμικό Κράτος

Το ισλαμικό κράτος χρησιμοποιεί την καταστροφή των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς ως σκόπιμο μέσο πολέμου. Καθώς συνεχίζει την πορεία του, πέρα από τη Συρία και το Ιράκ, στην προσπάθεια να καθιερώσει ένα χαλιφάτο στην περιοχή, η τρομοκρατική οργάνωση απειλεί τις ζωές και την πατρική κληρονομιά ομάδων όπως οι Χαλδαίοι Χριστιανοί και οι λιγότερο γνωστές αιρέσεις των Σιιτών και των Σούφι. Στο στόχαστρο της οργάνωσης είναι τα τζαμιά των μη σαλαφιστών και οι μουσουλμανικοί βωμοί, οι οποίοι θεωρούνται ειδωλολατρικοί επειδή εκεί λατρεύονται οι προφήτες και οι άγιοι αντί του Αλλάχ.

Οκτώβριος

«Οι διευθυντές των μουσείων μισούν το Μπιλμπάο»

Ενώ το νέο του μουσείο στο Παρίσι που στεγάζει το Ίδρυμα Λουί Βιτόν του πολυεκατομμυριούχου Μπερνάρ Αρνώ εγκαινιάστηκε, ο αρχιτέκτονας Φρανκ Γκέρι αποκάλυψε ότι το θαυμαστό του κτίριο για το μουσείο Γκούγκενχαϊμ Μπιλμπάο που άνοιξε το 1997, περιφρονήθηκε από τους διευθυντές των μουσείων. Ο Γκέρι  αποκάλυψε πως διευθυντές όπως ο Glenn Lowry του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, πάντα προτιμούν τα «γνήσια λευκά κουτιά».

Νοέμβριος

Ο αόρατος τοίχος στη γερμανική τέχνη

Εικοσιπέντε χρόνια μετά την πτώση του τοίχους του Βερολίνου οι εικαστικές τέχνες στη Γερμανία παραμένουν χωρισμένες μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Μετά την επανένωση οι κριτικοί της πρώην δυτικής Γερμανίας κάλεσαν πολλούς καλλιτέχνες από την ανατολική Γερμανία και δημιούργησαν ένα μεγάλο εικονικό έργο, παρόλο που οι υποψίες σχετικά με τη συνεργασία τους με τις αρχές συνεχίζουν να υπάρχουν. Σε κάτι εγκαίνια το 1990 ο Τζωρτζ Μπάζελιτς, που μεγάλωσε στην ανατολική Γερμανία άλλα μετακόμισε στη δυτική για να σπουδάσει, περιέγραψε την τέχνη της ανατολικής Γερμανίας ως «εντελώς ανάξια».

Πολύ συχνά η τέχνη της ανατολικής Γερμανίας παραμελήθηκε ή εκτέθηκε μόνο και μόνο για να καταδικαστεί ως τέχνη του συστήματος. Σήμερα, το κοινό γνωρίζει ελάχιστους από τους καλύτερους καλλιτέχνες της ανατολικής Γερμανίας, με μοναδική εξαίρεση τον Neo Rauch.

Δεκέμβριος

Η μπρουτ αρτ  εκτίθεται στην καρδιά του έθνους

Η σχέση ανάμεσα στους αυτοδίδακτους Αμερικανούς καλλιτέχνες και στους μοντέρνους και σύγχρονους θα εξεταστεί σε μια μεγάλη έκθεση που φιλοξενείται στην Εθνική Πινακοθήκη στην Ουάσιγκτον. Η έκθεση φιλοξενεί έργα σχεδόν ενός αιώνα και ακολουθεί τις όλο και αυξανόμενες εκθέσεις για την μπρουτ αρτ, όπως στην Μπιενάλε της Βενετίας του 2013.