www.artnews.gr

Τετάρτη, 22. Φεβρουάριος 2017

ΕΙΣΤΕ ΕΔΩ: ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΙΔΗΣΕΙΣ Οι πωλήσεις είναι στα ύψη, αλλά με τι κόστος για την τέχνη;

Οι πωλήσεις είναι στα ύψη, αλλά με τι κόστος για την τέχνη;

E-mail Εκτύπωση PDF

Το 2014 άφησε την αγορά τέχνης στα καλύτερά της. Οι πωλήσεις έσπασαν κάθε ρεκόρ, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται τόσο στους καθιερωμένους όσο και τους αναδυόμενους καλλιτέχνες.

Ωστόσο, μπορεί φαινομενικά όλα να βαίνουν καλώς, οι ισορροπίες όμως μπορεί ανά πάσα στιγμή να κλονιστούν, με επιπτώσεις στην αγορά αλλά και την τέχνη που την τροφοδοτεί.

«Η αγορά τρώει την τέχνη»  υποστήριξε ο πρύτανης του Yale University School of Art, Robert Storr. «Ευτυχώς υπάρχουν ακόμα έμποροι που αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο και καλλιτέχνες που αντιστέκονται. Το θέμα είναι ότι η θέση μας είναι επισφαλής και αυτό είναι κάτι που πρέπει να συζητηθεί».

Αγοραστές δεν δίστασαν να ξοδέψουν 1,66 δισ. δολάρια  για έργα σύγχρονης τέχνης μέσα σε μόλις τέσσερις μέρες τον Νοέμβριο στη Ν. Υόρκη. Η καθιερωμένη δημοπρασία των Christie’s μόνο συγκέντρωσε 852,8 εκ. δολάρια.  Εντούτοις, και οι δύο μεγάλοι του χώρου έσπευσαν να αντικαταστήσουν τους γενικούς διευθυντές τους, με το πέρας των δημοπρασιών. Οι Sotheby’s δεν έχουν ανακοινώσει ακόμα το όνομα του διαδόχου του Bill Ruprecht, ενώ οι  Christie’s επέλεξαν την Patricia Barbizet, δεξί χέρι του Francois Pinault, για τη θέση του Steven Murphy. Η αλήθεια πάντως είναι ότι όποιος και να αναλάβει το τιμόνι των δύο οίκων έρχεται αντιμέτωπος με μεγάλες προκλήσεις. Οι σχέσεις είναι τεταμένες και στο παιχνίδι μπαίνουν όλο και περισσότεροι, εντείνοντας τον ανταγωνισμό. Και μην ξεχνάμε και τις φουάρ όπου σημειώνονται δυνατές πωλήσεις, ενώ οι γκαλερί διεκδικούν κι αυτές με τη σειρά τους μερίδιο  από τα κέρδη.

Το πρόβλημα που προκύπτει είναι ότι η ζήτηση διαμορφώνει την ποιότητα. Η «εμπορική τέχνη» ήταν ριζοσπαστική όταν την εφηύρε ο Andy Warhol και διατήρησε την πρωτοτυπία της όταν καλλιτέχνες όπως ο Jeff Koons, ο Damien Hirst και ο Takashi Murakami έκαναν εμπορικά pop art έργα. Και αυτό είναι κάτι που δεν μπορούν να αγνοήσουν οι σημερινοί καλλιτέχνες.

«Διανύουμε την εποχή του καλλιτέχνη- γέννημα της αγοράς» ισχυρίζεται ο Gregor Muir, διευθυντής του London Institute of Contemporary Arts. Οι καλλιτέχνες γεννιούνται από την αγορά είτε τους αρέσει είτε όχι και δεν μπορούν να ξεφύγουν.

«Το μπέρδεμα ξεκινάει όταν η αγορά προωθεί καλλιτέχνες που έχουν πέραση στις δημοπρασίες, χωρίς ατομικές εκθέσεις στο ενεργητικό τους» πιστεύει ο Allan Schwartzman, συνιδρυτής του καλλιτεχνικού πρακτορείου Partners. «Υπάρχει μεγάλη διαφορά σε αυτό που η αγορά θεωρεί ενδιαφέρον και αυτό που πραγματικά είναι. Από τη δεκαετία του 1990 και τον Matthew Barney έχουμε να δούμε καλλιτέχνη οραματιστή».

Οι καιροί αλλάζουν όμως και σήμερα μιλάει το χρήμα. Γεγονός που καθιστά δύσκολη την αναγνώριση για τους καλλιτέχνες που δεν πουλάνε. «Δεν είναι κακό να βγάζει κανείς λεφτά από τα έργα του. Το κακό είναι να καθοδηγείται ο δημιουργός από τους πάτρωνές του. Όταν απομακρύνεσαι από το κέντρο σου σαν καλλιτέχνης, τότε υπάρχει πρόβλημα», σύμφωνα με τον Robert Storr. Η δυναμική της κατάστασης άλλαξε όταν τα ηνία ανέλαβαν οι συλλέκτες, απομακρύνοντας τους κριτικούς.

Το συμπέρασμα είναι ότι όσο επεκτείνεται ο σύγχρονος καλλιτεχνικός κόσμος τόσο περισσότερο κατακερματίζεται. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ενδιαφέροντες καλλιτέχνες. Απλά κάποιες τάσεις έχουν επικρατήσει με αποτέλεσμα να μην γίνονται αντιληπτοί.  Αρκετοί πιστεύουν ότι ο Jeff  Koons σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής που τον ανέδειξε στον πιο ακριβοπληρωμένο εν ζωή καλλιτέχνη. «Το γεγονός ότι η εποχή αυτή διήρκεσε 30 χρόνια δεν σημαίνει ότι δεν θα τελείωνε ποτέ. Μπορεί η οικονομική κρίση του 2008 να μην σήμανε το τέλος της, όπως πολλοί πίστεψαν, οι παγκόσμιες οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις όμως σίγουρα θα φέρουν αλλαγές», προβλέπει ο επιμελητής Scott Rothkopf.

Charlotte Burns

Επιμέλεια: Ελένη Νικολαΐδου