www.artnews.gr

Κυριακή, 19. Φεβρουάριος 2017

ΕΙΣΤΕ ΕΔΩ: ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ 6η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης Η αναζήτηση της φαντασιακής εστίας-πατρίδας καθώς οξύνεται το προσφυγικό πρόβλημα

6η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης Η αναζήτηση της φαντασιακής εστίας-πατρίδας καθώς οξύνεται το προσφυγικό πρόβλημα

E-mail Εκτύπωση PDF
Απο έκθεση προηγούμενης Μπιενάλε Θεσσαλονίκης

-    ‘Oταν στην Ελλάδα του 2016 στοιβάζονται σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ή όπως τα αποκαλεί η κυβέρνηση κέντρα φιλοξενίας εξήντα χιλιάδες πρόσφυγες ενώ με τις πλαστικές λέμβους καταφτάνουν στα νησιά και άλλοι συνεχώς και το προσφυγικό ζήτημα γίνεται ολοένα και οξύτερο για ολόκληρη την Ευρώπη το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης βάζει σαν θέμα του στην έκτη Μπιενάλε που οργανώνει το 2017 τις «φαντασιακές εστίες».

-    Εκατομμύρια άνθρωποι αναζητούν μια διέξοδο στην Ευρώπη από την Αφρική και την Ασία ονειρευόμενοι την γη της επαγγελίας. Είναι η Ευρώπη της κρίσης και των κλειστώ ν συνόρων ένας τέτοιος τόπος; Οδεύουν προς το άγνωστο για μια ζωή με περισσότερη μιζέρια και αθλιότητα ίσως μακριά από τους πολέμους;

-    Αυτά είναι μερικά ερωτήματα που προκύπτουν από το τεράστιο γεωπολιτικό πρόβλημα που ακουμπάει και ερευνά η Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης.

-    Η Συραγώ Τσιάρα επικεφαλής επιμελήτρια του συλλογικού εγχειρήματος που επειχειρείται μας μιλάει για το περιεχόμενό της. «Η εστία ως φαντασιακή σύλληψη και κατασκευή αποτελεί το θεματικό πυρήνα της 6ης Μπιενάλε Θεσσαλονίκης. Με τους όρους «εστία» ή «σπίτι»  αναφερόμαστε όχι μόνο στην κατοικία, αλλά και στην κοινότητα/πατρίδα, τον τόπο όπου νιώθει κανείς ασφαλής και αποδεκτός, έχει τις ρίζες του και αναπτύσσει τον πυρήνα των κοινωνικών και οικογενειακών του σχέσεων.

Γι’ αυτό και η οικειότητα ενέχει τον οίκο.

Στη σημερινή εποχή ωστόσο τα παραπάνω έπαψαν να είναι βεβαιότητες και αποτελούν ζητούμενα για μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες που υποχρεώνονται να εκτοπιστούν, να εγκαταλείψουν τη μόνιμη κατοικία τους και να αναζητήσουν έναν νέο, περισσότερο ασφαλή και εν πολλοίς μη υπαρκτό τόπο διαμονής. Οι τόποι αυτοί υφίστανται στο φαντασιακό ως κατασκευή, ως προβολή και προσδοκία, με άγνωστο ορίζοντα υλοποίησης.

Εξάλλου, η μαζικότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της βίαιης μετακίνησης τροποποιούν ριζικά και το σπίτι – προορισμό. Όχι μόνο το διασπορικό υποκείμενο, αλλά και το περιβάλλον υποδοχής αλλάζει, δεχόμενο τον κλυδωνισμό της διαχείρισης-ενσωμάτωσης και τις επιπτώσεις της παρουσίας των νέων κατοίκων. Ως φαντασιακή σύλληψη, η εστία που φέρουμε μέσα μας, όταν μετακινούμαστε από ανάγκη ή από επιλογή, αποτελεί μια φαντασιακή κατασκευή υπό συνεχή αναδιαμόρφωση που επιδιώκει να ανταποκριθεί σε επείγουσες ανάγκες επιβίωσης και βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης.»
Η εγκατάλειψη της εστίας και της πατρίδας από εκατομμύρια ανθρώπους θέτουν το μεταναστευτικό πρόβλημα όπως προαναφέραμε στο επίκεντρο της διεθνούς κοινότητας.

«Εκκινώντας από την παρούσα συγκυρία της έξαρσης του μεταναστευτικού προβλήματος, η 6η Μπιενάλε επικεντρώνεται στη ρευστότητα και το συνεχή επαναπροσδιορισμό του σπιτιού. Για την έρευνα, τις καλλιτεχνικές επιλογές και τον εκθεσιακό σχεδιασμό σημαντικό ρόλο παίζει η βιωμένη εμπειρία του παρελθόντος, καθώς συνθέτει ένα ιστορικό αποθετήριο επιλογών για τη σύλληψη και την κατασκευή του σπιτιού υπό συνθήκες μετακίνησης και εκτοπισμού σε παλαιότερες εποχές. Εξίσου σημαντική είναι και η σύλληψη του μέλλοντος μέσα από την οραματική προβολή των συνθηκών διαβίωσης, συνύπαρξης και ενσωμάτωσης στα διαμορφούμενα πολιτισμικά πλαίσια. Το ίντερνετ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως μία άυλη, αλλά εξόχως επιδραστική πραγματικότητα για τη συγκρότηση ταυτοτήτων, κοινοτήτων και  πρακτικών οικείωσης εντάσσεται στα θεματικά ενδιαφέροντα της 6ης Μπιενάλε.

Σύγχρονες διασπορικές ταυτότητες, αναδυόμενες αισθήσεις οικειότητας, νέες πρακτικές συμπερίληψης, αποδοχής και συμβίωσης που ανάγονται σε εναλλακτικές θεωρήσεις του φύλου, της θρησκείας, της οικογένειας και της κοινότητας με την ευρύτερη έννοια, είναι τα ζητήματα στα οποία επικεντρώνεται τόσο η έρευνα, όσο και η συγκρότηση του καλλιτεχνικού, εκπαιδευτικού και εκθεσιακού προγράμματος.»

Η Μπιενάλε ξεκινώντας από το 2007 έχει κατορθώσει να κερδίσει την υποστήριξη του κοινού της πόλης, αλλά και γενικότερα των Βαλκανίων. Ο αριθμός των επισκεπτών που ολοένα αυξάνει έχει φτάσει και τις 55.000 άτομα. Οι δράσεις της επεκτείνονται σε όλη την πόλη και αγκαλιάζει ένα ευρύ φάσμα καλλιτεχνών από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Η οικονομική κρίση και ο χαμηλός προϋπολογισμός από την πλευρά του κράτους οδήγησε τους διοργανωτές να επιχειρήσουν ένα συλλογικό εγχείρημα που ξεπερνάει αυτά τα προβλήματα.

Η Συραγώ Τσιάρα μας αναλύει το τρόπο με τον οποίο προετοιμάζεται και οργανώνεται η 6η Μπιενάλε: «Η μέθοδος εργασίας βασίζεται στη συλλογικότητα, την ομαδικότητα και την ανταλλαγή εμπειρίας. Η 6η Μπιενάλε επενδύει στις προαναφερόμενες αξίες, προτάσσοντάς τις ως την ουσία του πολιτισμικού και ανθρώπινου κεφαλαίου που διαθέτει. Η αξιοποίηση της υπάρχουσας τεχνογνωσίας, της εμπειρίας του στελεχιακού δυναμικού και των δικτύων συνεργασίας που συνεχώς αναπτύσσει συνδιαμορφώνουν το περιεχόμενο αυτού του κεφαλαίου που στη σημερινή συγκυρία της συρρίκνωσης των οικονομικών πόρων διασφαλίζουν την ανθεκτικότητα και τη διείσδυση του θεσμού στο κοινωνικό σύνολο. Η εκπαίδευση, η έρευνα και η επικοινωνία του καλλιτεχνικού έργου και των δημιουργών με το κοινό, ο στοχασμός και η κριτική θεώρηση της σημερινής πραγματικότητας, καθώς και η ανάδειξη λιγότερο προβεβλημένων ή αποσιωπημένων αφηγήσεων μέσω της σύγχρονης τέχνης αποτελούν την παρακαταθήκη του θεσμού».

Οι Χώροι διεξαγωγής της Μπιενάλε είναι: Η κεντρική έκθεση θα διαρθρωθεί σε ενότητες, οι οποίες θα αναπτυχθούν στην έδρα του ΚΜΣΤ στη Μονή Λαζαριστών, στην έδρα του ΚΣΤΘ, Αποθήκη Β1 στο λιμάνι Θεσσαλονίκης, σε χώρους του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης καθώς και σε ιστορικά κτήρια που διαχειρίζεται ο Δήμος Θεσσαλονίκης.  Οικίες με διαφορετικές χρήσεις στο παρελθόν και δημόσιο χαρακτήρα αποτελούν δυνητικούς τόπους δράσεων της Μπιενάλε 6.

Το υπόλοιπο κεντρικό πρόγραµµα π.χ. οι δράσεις-εκθέσεις των 5Μ θα παρουσιάζονται στους χώρους του κάθε µουσείου.  Εξάλλου, για τις δράσεις της 6ης Μπιενάλε θα αξιοποιηθούν και άλλοι δηµόσιοι  χώροι της Θεσσαλονίκης, αρχιτεκτονικά μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι,  όπως και στις προηγούμενες διοργανώσεις. Τέλος η Μπιενάλε θα διεξαχθεί από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2017.

Άρτεμις Καρδουλάκη