www.artnews.gr

Πέμπτη, 27. Απρίλιος 2017

ΕΙΣΤΕ ΕΔΩ: ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ Paquita Escofet: το πορτρέτο μιας παθιασμένης συλλέκτριας ρώσικης underground τέχνης

Paquita Escofet: το πορτρέτο μιας παθιασμένης συλλέκτριας ρώσικης underground τέχνης

E-mail Εκτύπωση PDF
aescofet

Της Pauline Le Gall

Το διαμέρισμα της Paquita Escofet βρίσκεται στο τέλος μιας χλοερής αυλής, ανάμεσα στις σημαντικές γκαλερί της συνοικίας Marais. Μπαίνοντας ανακαλύπτεις ένα τεράστιο δωμάτιο, οι τοίχοι του οποίου είναι καλυμμένοι με την πιο πρόσφατη έκθεση Ρώσων καλλιτεχνών που έκανε, με το θέμα “Girls Meet Boys”. Οι ιδιωτικές εκθέσεις της είναι το αποτέλεσμα μακράς σκέψης και συνεχόμενων επισκέψεων σε μια συλλογή πάνω από 500 έργων, την οποία διατηρεί στο Παρίσι, στη γαλλική επαρχία και τη Μόσχα. Σε αυτήν την περίπτωση, η έκθεση παρουσιάζει τη διασκεδαστική, αιχμηρή και πολιτική στάση του Mamyshev Monroe και του καλλιτεχνικού διδύμου Elikuka, αλλά και τις εξαιρετικές εγκαταστάσεις Land Art του Infante Arana.

Η συλλογή της Paquita Escofet έχει μια ιστορία από πίσω της: τη δική της, την ιστορία μιας νέας Γαλλίδας, λάτρη της τέχνης και των γνωριμιών, που πήγε να μείνει στη Ρωσία, αλλά και αυτή των φίλων της -νέων, εκκεντρικών και περίεργων Ρώσων καλλιτεχνών. Η συλλογή της είναι το τυχαίο αποτέλεσμα επαφών της με καλλιτέχνες, παρορμητικών αγορών, και σαββατοκύριακων που περνούσε στις καταλήψεις του Λένινγκραντ (της σημερινής Αγίας Πετρούπολης). Είναι, πάνω απ’ όλα, το αποτέλεσμα μιας σχέσης αγάπης με τη Ρωσία που έχει αρχή, αλλά όχι τέλος.

Από το Μαλέβιτς στον Afrika

Άρχισε το 1979, όταν η νεαρή Paquita Escofet, μαθήτρια ρωσικών στο Inalco στο Παρίσι, κέρδισε υποτροφία και έφυγε για τη Μόσχα. Εκείνη την περίοδο πρόεδρος της Σοβιετικής ένωσης ήταν ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ. Ερωτεύτηκε τη χώρα και ένα νεαρό μαθητή και συλλέκτη, τον οποίο παντρεύτηκε. “Έκανε συλλογή παιδικών βιβλίων εικονογραφημένων από καλλιτέχνες της πρωτοπορίας όπως ο Ρονττσένκο και ο Μαλέβιτς”, θυμάται. “Αυτοί οι καλλιτέχνες δε φαινόταν να ενδιαφέρουν κανέναν εκείνη την περίοδο.” Επιθυμώντας να μάθει περισσότερα για τη σύγχρονη τέχνη, η Paquita Escofet ήθελε να γνωρίσει καλλιτέχνες της μοσχοβίτικης σκηνής.

Οπότε ο άντρας της την σύστησε σε αντικονφορμιστές καλλιτέχνες, με τους οποίους δεν κατάφερε να δέσει. Ήταν μεγαλύτεροί της και η εικόνα της προνομιούχας νεαρής Γαλλίδας που δουλεύει στη Γαλλική Πρεσβεία δε διευκόλυνε την κατάσταση: τους ήξερε πολύ λίγο και πολλοί είχαν υποφέρει πολύ εκείνη την περίοδο. “Ήθελα να γνωρίσω ανθρώπους της γενιάς μου”, λέει σήμερα. Τα πράγματα πήραν τον δρόμο τους τυχαία, όταν γνώρισε το ζωγράφο Sergei Bougaiev, ο οποίος αυτοαποκαλείτο “Afrika”. Της εξήγησε ότι για να νιώσει τον παλμό του δημιουργικού κόσμου της Ρωσίας, έπρεπε να πάει στο Λένινγκραντ. Κάθε σαββατοκύριακο ο Afrika την πήγαινε από κατάληψη σε κατάληψη στην πόλη, όπου ανακάλυψε μια ανθούσα μουσική και καλλιτεχνική σκηνή.

“Οι περισσότεροι από αυτούς τους καλλιτέχνες δούλευαν στους θερμοστάτες του Μουσείου της Ρωσίας και αλλού”, εξηγεί. “Συναντιόντουσαν στα κελάρια, όπου κάπνιζαν, έπιναν, σχεδίαζαν και μιλούσαν για τέχνη. Κατάφερα να γνωρίσω αυτήν την πολύ underground ομάδα ανθρώπων”. Κυριολεκτικά underground (υπόγεια)! Άρχισε να αγοράζει έργα από τους φίλους της, με τους οποίους περνούσε τα σαββατοκύριακα. Στις φωτογραφίες που έχει από εκείνη την περίοδο φαίνονται νέοι άνθρωποι με τα χαρακτηριστικά ρούχα και μαλλιά της περιόδου του Νέου Κύματος. “Για αυτούς ήμουν ένας σύνδεσμος με τη Δύση”, θυμάται η Paquita Escofet. “Τους έντυνα και τους έδινα δίσκους. Ήθελαν να ξέρουν τι συμβαίνει πολιτιστικά σε άλλα σημεία του κόσμου. Ως αντάλλαγμα, συχνά μου έδιναν έργα”.

Από το Λένινγκραντ στη Μόσχα

Στα μέσα της δεκαετίας του 80, η κατάσταση στο φιλικό κύκλο της άλλαξε και η Paquita έστρεψε την προσοχή της στο τι συνέβαινε στη Μόσχα. Στο Λένινγκραντ, η καλλιτεχνική σκηνή ήταν “άγρια και αυθόρμητη,” και ο ζωγράφος Timur Novikov ισχυριζόταν ότι το μόνο που χρειαζόταν κανείς για να γίνει καλλιτέχνης ήταν έντονο χαρακτήρα. Στη Μόσχα, από την άλλη, ανακάλυψε έναν κόσμο εννοιολογικών καλλιτεχνών. Από την “τρελή εικονιστική τέχνη” του Λένινγκραντ πήγε στα έργα των Kabakov, Monastyrski και Nikita Alexeiev, ανάμεσα σε άλλους. “Ευτυχώς, κατάφερα να πλησιάσω αυτούς τους καλλιτέχνες χάρη στην κολλεκτίβα Champions of the World. Ήταν πολύ πιο τρελοί σε σχέση με τους άλλους Μοσχοβίτες!” Πρωτοπόροι της τέχνης της περφόρμανς, δε δίσταζαν να καταστρέψουν ή να αφήσουν πίσω τους έργα που μόλις είχαν δημιουργήσει.

Η Paquita Escofet έφυγε από τη Ρωσία το 1986, αλλά δεν παράτησε τη συλλογή της. Τα χρόνια που ακολούθησαν συνέχισε να ταξιδεύει στη Μόσχα κάθε μήνα για δουλειά. Η αγορά άρχισε να ενδιαφέρεται για αυτούς τους καλλιτέχνες το 1988, όταν ο Sotheby’s πραγματοποίησε μια δημοπρασία των έργων τους. Από τότε, το πρεστίζ τους ανέβαινε και έπεφτε μαζί με τις οικονομικές κρίσεις που αντιμετώπιζε η χώρα. Η κρίση που χτύπησε τη Ρωσία το 2007 έκανε σε αυτή τη φήμη ιδιαίτερο κακό. “Ακόμη και τις περιόδους που οι καλλιτέχνες μου δεν πουλούσαν τίποτα, εγώ ήμουν εκεί”, εξηγεί. “Ένιωσα ένα καθήκον να τους στηρίξω, ιδιαίτερα όταν τα πράγματα ήταν δύσκολα”. Και ακόμα και σήμερα, όταν επισκέπτεται τα εργαστήριά τους, γιατί πιστεύει στο πάθος τους, θα φύγει κάποιες φορές με αρκετά έργα,

εκεί που κανονικά θα έπρεπε να αγοράσει μόνο ένα. “Όλα τα έργα στη συλλογή μου έχουν μια ιστορία από πίσω τους”, λέει. “Μπορεί κάποιο να ήταν παρορμητική αγορά, μια στιγμή τρέλας, μια κοινή δράση αντίστασης μαζί με τον καλλιτέχνη. Αν ο καλλιτέχνης είναι καλός φίλος, και είναι όλοι τους φίλοι μου, τότε κανένα από τα έργα δε θα είναι κακό. Γι’ αυτό η τέχνη είναι τόσο σπουδαία!” Την ενθουσιάζουν ακόμα και πιο πρόσφατες καλλιτεχνικές σκηνές της χώρας. Σήμερα μιλάει με ενθουσιασμό για το νεαρό δίδυμο των Elikuka, των οποίων μια φωτογραφία έχει κρεμάσει στην είσοδο του σπιτιού της και οι οποίοι ακολουθούν τη σκανδαλιάρικη και επαναστατική παράδοση που τόσο αγαπάει.

Από τις καταλήψεις στο Κέντρο Πομπιντού

Με το χρόνο, έμαθε να αφήνει τη συλλογή της να αναπτύσσεται, όχι απλά να μεγαλώνει, και πιο συγκεκριμένα είναι πλέον πρόθυμη να αποχωριστεί κάποια συγκεκριμένα έργα, έτσι ώστε να αγοράσει άλλα. Έτσι, δεκατέσσερις καμβάδες της έχουν γίνει μέρος της συλλογής του Κέντρου Πομπιντού και μπορεί κάποιος να τους δει στα δωμάτια που είναι αφιερωμένα στο Λένινγκραντ και στην ομάδα Champions of the World. Εννιά από αυτά αγοράστηκαν από το Ίδρυμα Vladimir Potanin και η Paquita Escofet έχει δώσει άλλους πέντε. Όταν ρωτήθηκε για το εάν της είναι δύσκολο να αποχωριστεί ένα έργο, χαμογελάει: “Προφανώς, αλλά αν είναι να τα δω να κρέμονται στο Κέντρο Πομπιντού, το κάνω χωρίς δεύτερη σκέψη! Νιώθεις ότι κάνεις κάτι σημαντικό για τον καλλιτέχνη αλλά και για τη σύγχρονη ρώσικη τέχνη, η οποία είναι πολύ λίγο γνωστή στη Δύση.”

Μετά από 35 χρόνια συλλογής, η Paquita Escofet ενθαρρύνει οποιονδήποτε να το δοκιμάσει. “Όλοι μπορούν να κάνουν συλλογή. Δεν πρέπει να φοβάσαι να πας και να δεις καλλιτέχνες, αυτό θέλουν κι αυτοί περισσότερο από οτιδήποτε άλλο! Είναι σημαντικό να τους στηρίζουμε”. Όπως έχει κάνει και η ίδια και θα συνεχίσει να κάνει με τους Ρώσους καλλιτέχνες που την χρειάζονται.

 

Πηγή: newsoftheartworld.com

Απόδοση: Χρόνης Μούγιος