www.artnews.gr

Τρίτη, 17. Ιανουάριος 2017

ΕΙΣΤΕ ΕΔΩ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Ταξίδια στη Μνήμη Συνομιλία του Άγγελου Σκούρτη με την Ελένη Χρ. Μαχαίρα

agskourtΕάν μου ζητούσε κανείς να συμπυκνώσω σε λίγες λέξεις τον Άγγελο Σκούρτη ως καλλιτέχνη θα έλεγα: Ανθρώπου Σύμβολα και Ανθρώπου Συνθήκη (δεκάδες έργα εγκαταστάσεις και περφόρμανς στις οποίες ο άνθρωπος συνομιλεί με την Ιστορία). Συναντηθήκαμε στα μέσα της δεκαετίας του ‘80, γνωριστήκαμε και φτιάξαμε απ΄ αυτές τις φιλίες που παρά τα διαλείμματά τους, είναι αξίες σταθερές. Σήμερα συνομιλούμε με αφορμή την έκθεσή του «Καλημέρα, κύριε Proust», στην αίθουσα τέχνης Έκφραση- Γιάννα Γραμματοπούλου.

- Καλημέρα, Άγγελε Σκούρτη.
- Χαίρε, Ελένη. Ναι, γνωριστήκαμε το 1986 με την Έφη Στρούζα και γίναμε ομάδα εγώ, εσύ, ο Αλειθηνός και η Χατζηαργυρού και εκθέσαμε στην Ιλεάνα Τούντα, στο πλαίσιο των «4 Κριτικών θεωρήσεων». Όντως, το ένα μέρος της δουλειάς μου βασίζεται πάνω στα σύμβολα τέχνης και πολιτισμού. Πήρα π.χ. το σταυρό -χρησιμοποιημένο σύμβολο από την αρχαιότητα έως σήμερα- και θέλησα να του δώσω μια καινούρια σήμανση.
- Προσδιόρισε μου το «καινούριο».
- Μέσα από το παλιό έρχεται το καινούριο. Πως τελειώνει ο Ζορμπάς του Καζαντζάκη; Έλα, βρήκα πέτρα πρασίνη. Και τον καλεί να ξαναρχίσουν το ταξίδι. Περισσότερο πιστεύω στην ενέργεια του καλλιτέχνη και στη σχέση που διαμορφώνει με την πορεία του ίδιου του πολιτισμού. Η δική μου είναι μια σχέση Απολλώνιου και Διονυσιακού στοιχείου.
- Και στα υλικά που χρησιμοποιείς κάνεις χρήση συμβολική.
- Όπως χρησιμοποιώ το μαύρο χρώμα, βιωμένο στη μακρά ιστορία της τέχνης και ειδικά στο μοντερνισμό, χρησιμοποιώ και το κατακάθι του καφέ, γιατί και ο καφές είναι βιωμένος πίνοντάς τον με φίλους. Στην ίδια λογική, χρησιμοποιώ και το κόκκινο  βελούδο στο έργο «Μετα-Ιστορία» στην έκθεση «Εφήμερα». Δεν είναι απλώς ένα ύφασμα.
Έχει έλθει από την Αγία Πετρούπολη, πρώην Πέτρογραντ, μετά Λένινγκραντ και πάλι Αγία Πετρούπολη. Από την μια υπάρχει το κόκκινο της Σοβιετικής σημαίας και από την άλλη το κόκκινο της Βυζαντινής Ρωσίας, που φέραν Ρώσοι πρόσφυγες μετά την πτώση του καθεστώτος. Και τα δύο κόκκινα χρησιμοποιήθηκαν ως έννοιες, όπως και το κόκκινο μετάξι από την Κωνσταντινούπολη, για το έργο «Η Βυζαντινή μου παιδεία». Στο δε έργο «Post minimal», βασίστηκα στη σχέση του πορτοκαλί χρώματος στα ρούχα των φυλακισμένων του Γκουαντάναμο με το μαύρο χρώμα των τζιχαντιστών. Στη δουλειά μου το χρώμα έχει συμβολική έννοια. Με ενδιαφέρει ο συμβολισμός του υλικού και όχι η αισθητική του. Είναι ο τρόπος να κοιτάζω μέσα μου.
- Το συμβολικό στοιχείο έρχεται να συνομιλήσει με το πραγματικό και στις περφόρμανς σου.
- Όλες έχουν σχέση με την ανθρώπινη συνθήκη. Ας πάρουμε τις δύο τελευταίες που σχετίζονται με τους μετανάστες. Το να σκουπίζω την Πλατεία Βικτωρίας για να υποδεχθεί τους καινούριους μετανάστες που έρχονται, φεύγουν, ξανάρχονται, είναι για μένα μια μικρή προσφορά, με σαφή, βεβαίως, αναφορά στον Βeuys, όπως και στην περφόρμανς που έκανα με την Μαρία Μαραγκού, όπου κρατώντας ένα γδαρμένο λαγό, φώναζα αριθμούς και ονόματα εκείνων που έχουν αυτοκτονήσει από απόγνωση λόγω της οικονομικής κρίσης, ενώ η Μαραγκού με διέκοπτε διαβάζοντας αποσπάσματα από θεωρίες της τέχνης. Εάν, βέβαια, την έκανα σήμερα, θα φώναζα ονόματα πνιγμένων μεταναστών. Τελευταία, στον Πειραιά, στην «Ανθρώπινη απλώστρα», δύο γυναίκες κρατάνε με τα δόντια τους ένα σκοινί  στο οποίο απλώνω πλυμένα ρούχα μεταναστών. Υπάρχει ο άνθρωπος , το χρέος του , η προσφορά του. Η έννοια του καινούριου έρχεται μέσα από τα γεγονότα και την ανάγκη. Πάντοτε είναι αδικημένος ο άνθρωπος . Όταν φωνάζω όνομα μετανάστη, αύριο μπορεί να είναι το δικό μας όνομα ή των παιδιών μας. Κανείς δεν είναι έξω από το μοίρασμα της δυστυχίας, γι΄αυτό θα συνεχίσω τις δράσεις αυτές.

Τα Εξάρχεια στο μουσείο

της Αννίτας Αποστολάκη

grmousGraffiti σε αρχαιολογικό μουσείο; Στην Ελλάδα; Και όμως! Η αναγγελία της έκθεσης «Τετράδια των δρόμων. Τα συνθήματα και τα graffiti των Εξαρχείων» στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάτρας, στα πλαίσια του δεύτερου φεστιβάλ ArtWalk μας εξέπληξε ευχάριστα, δεδομένου ότι γενικά υπάρχει έντονος σκεπτικισμός στη χώρα για τη θέση της σύγχρονης τέχνης σε αρχαιολογικά μουσεία. H θέρμη με την οποία αγκαλιάστηκε το εγχείρημα μας οδήγησε στο να συζητήσουμε με τους συντελεστές την έκθεσης: την επιμελήτρια και θεωρητικό της τέχνης δρ. Σοφία Μπουράτση, το φωτογράφο Τάκη Σπυρόπουλο, που φωτογραφίζει από το 2008 τα graffiti στους δρόμους των Εξαρχείων καιτον εικαστικό Serge Ecker από το Λουξεμβούργο, που συμμετέχει στην έκθεση με το έργο βασανίζομαι, μια μεταφορά σε νέον του γνωστού graffiti, για τη σύλληψη της έκθεσης και για τη σημασία που έχουν αποκτήσει με την κρίση τα graffiti στην Αθήνα, η οποία έχει χαρακτηριστεί από το διεθνή Τύπο ως η νέα πρωτεύουσα της street art.

Ανέκδοτοι Χαρακτικοί Διάλογοι, Μαίρη Σχοινά : Αιγαία Θάλασσα, Γραμμές και Χρώματα

του Εμμανουήλ Μαυρομμάτη*

mavrΑπό τους πιο δημιουργικούς και εφευρετικούς ΄Ελληνες χαράκτες, η Μαίρη Σχοινά δίδαξε ως Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και πραγματοποίησε 25 ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα, το Νέο Δελχί, τη Νέα Υόρκη, το Παρίσι, τη Λευκωσία, στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin και στο Quincy Art Center των ΗΠΑ. Έχει βραβευθεί το 2003 στη Διεθνή Έκθεση Χαρακτικής του Kyoto και το 2009, στην Triennale Χαρακτικής της Κρακοβίας. Η συνομιλία που ακολουθεί είναι αποσπάσματα ενός εκτεταμένου διαλόγου του συγγραφέα μαζί της και περιλαμβάνεται στις 25 συνομιλίες του με Έλληνες χαράκτες, τις οποίες θα δημοσιεύσει αργότερα στην ολοκληρωμένη τους εκδοχή.

Μαίρη Σχοινά: Όταν κατεβήκαμε στην Αθήνα από τις Σέρρες, όπου γεννήθηκα, […] μέσω ενός φίλου του θείου μου βρέθηκα στον Σαραφιανό, κρυφά από τον πατέρα μου, ο οποίος ήθελε να σπουδάσω αρχιτεκτονική στο Πολυτεχνείο. Άρχισα να κάνω σχέδιο στη διάρκεια των δύο Σχολικών χρόνων. Ήρθε η στιγμή που τέλειωσα το σχολείο και έδωσα εξετάσεις στη Σχολή Καλών Τεχνών. Πέρασα με την πρώτη στο Προκαταρκτικό. Δούλεψα με τον Δάσκαλο Νικολάου και βέβαια συνέχισα να κάνω σχέδιο και με τον Σαραφιανό, για να δώσω στα εργαστήρια. […] Έπρεπε να επιλέξω ζωγραφική και κάτι άλλο. Είχε συμπληρωθεί το εργαστήριο του Μόραλη που είχα επιλέξει και πήγα στη χαρακτική με τον Γραμματόπουλο.

Εμμανουήλ Μαυρομμάτης : Και η ζωγραφική;

-Ζωγραφική κάναμε στο εργαστήριο το πρωί και το απόγεμα χαρακτική. Ο δάσκαλος ήταν αυστηρός με τις συνθέσεις που μας έβαζε να ζωγραφίσουμε και μας δημιουργούσε άγχος, […] μας μάθαινε όμως πάρα πολλά πράγματα για τη σύνθεση και το χρώμα[…]. Αφού ενέκρινε τα σχέδιά μας […]τα χαράζαμε. Ο δάσκαλος είχε και πολύ ωραίες πλευρές. Μας μιλούσε για τη σύγχρονη τέχνη, μας μετέφερε την εμπειρία του από το Παρίσι, όπου είχε ζήσει αρκετά χρόνια και είχε τις επαφές του. Είμαστε στο εργαστήρι όλη τη μέρα μέχρι τις δέκα το βράδυ. […] Η σχολή ήταν το σπίτι μας. […] Πέσαμε στη δικτατορία, αλλά αυτό δεν μας σταμάτησε, πηγαίναμε και δουλεύαμε.[…] Είχα φτιάξει ένα πολύ ωραίο εργαστήριο στα Εξάρχεια, […] μαζευόμασταν και κάναμε πολιτικές συζητήσεις, αλλά και διασκέδαση και δημιουργία, ήταν ένα κέντρο διερχομένων φίλων… Τα γεγονότα (εννοεί: του Πολυτεχνείου), τα περάσαμε μέσα στη σχολή. […] Τελείωσα τη Σχολή το 71, και ‘71-‘73 έκανα τέχνη του βιβλίου με τον Παπαδάκη. Έφυγα το ‘76 για το Παρίσι. Επειδή ήμουν μεγαλύτερη από 26 χρονών δεν μπορούσα να φοιτήσω κανονικά στην Beaux-Arts, με δέχτηκαν ως ακροάτρια στη λιθογραφία, άρεσαν πολύ οι ξυλογραφίες μου. Έμεινα εκεί πεντέμισι χρόνια. Για να έχω φοιτητική κάρτα γράφτηκα στο Πανεπιστήμιο της Vincennes. Ήταν η εποχή του απόηχου του Μάη του ΄68, δίδασκαν ο Πουλαντζάς, ο Τσουκαλάς, […] παρακολουθούσαμε διαλέξεις και σεμινάρια. […] Πεντέμισι χρόνια έκανα λιθογραφία σε πέτρα και λίγο χαλκογραφία στο επάνω εργαστήριο […] αλλά είχα καημό με τη λιθογραφία γιατί ο Γραμματόπουλος μας έκανε περισσότερο ξυλογραφία, -η λιθογραφία ήταν ένα μυστήριο, γιατί εμείς ζωγραφίζαμε την πέτρινη πλάκα και είχαμε έναν βοηθό, ο οποίος μας οξείδωνε τις πλάκες, αλλά δεν μας έλεγε το μυστικό. Και έφτασα στο Παρίσι, όπου διαπίστωσα πόσο εύκολο ήταν, και από την πρώτη στιγμή τύπωσα λιθογραφία. […]  Έρχομαι από το Παρίσι και πάω να δω τον Δάσκαλο Γραμματόπουλο, που τον εκτιμούσα πολύ, κι εκείνος με συμπαθούσε. Περάσαμε πολύ ωραία χρόνια μαζί του γιατί μας πήγαινε, όλο το εργαστήριο, καλοκαίρια στο Μόλυβο, […]το πρωί ζωγραφίζαμε και το απόγευμα βλέπαμε τα έργα και τα συζητούσαμε … […] επιστρέφαμε στο εργαστήρι και δουλεύαμε τις ξυλογραφίες μας, […].

Όταν τελικά γυρίζω πίσω (εννοεί: από το Παρίσι) βλέπω τον δάσκαλο, […] τι θα κάνω τώρα τον ρωτάω, είμαι σε δύσκολη κατάσταση, εργαστήρι δεν έχω, έκανα λιθογραφία πεντέμισι χρόνια, […] μου λέει, μπες μέσα στο εργαστήριό μου παιδάκι μου και κάνε λιθογραφία, είχε ένα εργαστήριο που είχε ότι χρειαζόταν, πέτρες πρέσα, τα πάντα […] Εκεί δούλευα μόνη μου. Του έδειχνα τα έργα μου, του άρεσε, τα κουβεντιάζαμε […]. Μέχρι το 1983.

-Τι έκανες από την πλευρά της εικόνας;

-Στο Παρίσι ή εδώ;

-Και στο Παρίσι και εδώ.

-Βρέθηκα ξαφνικά στο Παρίσι, που είναι μια πόλη καταπληκτική, αλλά είχα χάσει την ελληνική φύση. Μου έλειπε. Έτσι φαντάστηκα το ανοιχτό παράθυρο. Άρχισα να δουλεύω στο πρώτο πλάνο της σύνθεσής μου, τον άνθρωπο, μετά μόνο το παράθυρο. Ήταν η αυστηρή γεωμετρική φόρμα μπροστά και έξω από το παράθυρο, η φύση με τις ελεύθερες φόρμες και όλο το φως το ελλαδικό. Αυτή η αντίθεση φύσης-τεχνολογίας ήτανε που με προκάλεσε να δημιουργήσω μια σειρά λιθογραφιών. Σε κάποια από αυτά τα έργα έβαζα και ένα κλειστό τζάμι και τη διαφάνεια του τζαμιού την έκανα με ένα ελαφρό γκρι που έδειχνε σαν ένα φίλτρο. Έπαιζα με το «gris grec», που το ονόμαζαν οι συμφοιτητές μου εκεί […]. Το 1980 πήρα τη γαλλική υποτροφία και έμεινα στην Cité des Arts, το σπίτι των καλλιτεχνών με θέα πάνω στον Σηκουάνα. Καταπληκτικά! Αυτά.

Όταν γύρισα από το Παρίσι έκανα έκθεση στην γκαλερί Σύγχρονη Χαρακτική, στη Χάρητος, που την είχε η Μαριλένα Λιακοπούλου μαζί με την Εύη Σαπουτζάκη. […].

-Αυτή ήταν η πρώτη έκθεση. Τι έγινε μετά; […].

-Μόλις γύρισα μπήκα στο Κολλέγιο Αθηνών και δίδασκα στο δημοτικό. Μετά από την έκθεση με τα παράθυρα, … είχα ήδη αρχίσει τη σειρά με τ’ αγκάθια, «τα καλοκαίρια» μου, ήταν μαυρόασπρες ξυλογραφίες, […] και είχα βρει έναν τρόπο να κάνω και τη λιθογραφία σε τσίγκο. […] έμαθα για τον Παπαδόπουλο, που είχε στο λιθογραφείο του μια μηχανή μονόχρωμη, […] ζωγραφίζαμε τους τσίγκους και πηγαίναμε και τους τυπώναμε. […]
Το ΄93 μπήκα στη σχολή, ως ειδικό διδακτικό προσωπικό. […] Κάποια στιγμή ήρθε απόφαση από το υπουργείο ότι μπορούσαμε να βάλουμε υποψηφιότητα για τη βαθμίδα του λέκτορα. Έτσι έγινε η εκλογή μου στη βαθμίδα του λέκτορα.

-Πώς εξελίχθηκε η χαρακτική σου αυτό διάστημα;

-Ξεκίνησα μια σειρά από ξυλογραφίες. Δούλευα το ελληνικό ύπαιθρο. Μαυρόασπρες ξυλογραφίες, έβγαινα στην Αττική και ζωγράφιζα και μετά πήγαινα στο εργαστήρι και χάραζα τα σχέδιά μου[…].

-Αυτά τα προσχέδια τα κράτησες; Θα μπορούσε να γίνει μια παράλληλη έκθεση. Τα προσχέδια και οι ξυλογραφίες.

-Ελάχιστα κράτησα. […]. Το χαρακτηριστικό τους ήταν οι απλές φόρμες, ήμουν επηρεασμένη από το δάσκαλο ˑμεγάλες φόρμες και πολύ φως. Εγώ δεν το καταλάβαινα, αλλά μου το έλεγαν όλοι, […] έβγαινε ένα φως που ήτανε χαρακτηριστικό των έργων μου…

-Σε τι οφείλεται; Στις ιδέες σου, σε μια τεχνική που χρησιμοποιούσες για να δώσεις αυτό το φως;

-Φαίνεται ότι έβγαινε πηγαίο, ήταν ασυναίσθητο, έκανα διαφάνειες τέτοιες, που έβγαζαν φως, […] Ο Γραμματόπουλος σίγουρα με επηρέασε, τα χαρακτικά του έχουνε φως, […]. Ξαναπήγα στο Παρίσι, το καλοκαίρι τρεις μήνες στη Cité des Arts και έκανα χαλκογραφίες […][…]. Αργότερα έφυγα με εκπαιδευτική άδεια της ΑΣΚΤ για ένα workshop 8 μηνών για φωτοχαλκογραφία στη Νέα Υόρκη[…]. Δημιούργησα μια σειρά έργων με αντανακλάσεις ουρανών με σύννεφα, μέσα στα θεόρατα γυάλινα κτίρια των ουρανοξυστών. Με τίτλο Αντανακλάσεις. Και πάλι η αντίθεση φύσης τεχνολογίας στη δουλειά μου.

-Οι τεχνικές που χρησιμοποίησες σε κατήυθυναν προς ορισμένα θέματα που χρησιμοποίησες;

-Εννοείς της χαλκογραφίας;

-Της χαλκογραφίας, της ξυλογραφίας, της λιθογραφίας…

-Εγώ κατεύθυνα τη δουλειά μου. Ανάλογα με το πως ήθελα να αποδώσω το θέμα μου, επέλεγα την τεχνική. Την ξυλογραφία την αγάπησα πολύ, από το δάσκαλό μου. […]. Τη δουλεύω ακόμα και έχω πετύχει τις διαφάνειες στις θάλασσές μου με τις σκληρές ίνες του ξύλου.

Το 2000 ξεκινάω ένα ταξίδι στα Κουφονήσια. Εντυπωσιάστηκα από τις διαφάνειες του νερού και τις φωτογράφιζα, ασταμάτητα.

Στις καλλιτεχνικές αναζητήσεις μου τότε κυριαρχούσε το θέμα της αισθητικής των αρχαϊκών Γραφών. Ήταν η εποχή που έκανα πολλά ταξίδια στη Μέση Ανατολή […] στην πορεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου […], Ιράκ, Ιορδανία, Συρία, Πακιστάν, ως τον Ινδικό Καύκασο […]. Προέκυψε μια σειρά ξυλογραφιών με τις αρχαίες ελληνικές γραφές στην Αιγαία θάλασσα, Αιγαιίς. Συνέχισα την Αιγαία θάλασσα, Φως και Χρώματα με ξυλογραφίες αντανακλάσεων του φωτός στο νερό και τις συνεχείς χρωματικές εναλλαγές του.[…]  Έτσι, από αυτές τις ξυλογραφίες μου, τα τρίπτυχα και τα δίπτυχα, προήλθε στη συνέχεια η εγκατάσταση «Ωδές Αιγαίου», 10x12 μέτρα. Αποτελείται από 47 πάνελ 2.5 μέτρων που αιωρούνται από την οροφή, τυπωμένα ψηφιακά σε φυσικό μετάξι Κινας, φωτομεταφορά από τις ξυλογραφίες μου. Πήγα ένα ταξίδι με το Καλλιτεχνικό Επιμελητήριο στην Κίνα τότε […] και έφερα 150 μέτρα φυσικό μετάξι. […].

Το 2013 πραγματοποίησα το ρομαντικό μου όνειρο: αυτό, που από πέντε χρονών είχα μέσα στο μυαλό μου. […] Όλα τα χρόνια που πήγαινα στα Κουφονήσια φωτογράφιζα 3 μέρες την πανσέληνο του Ιουλίου, πριν και μετά. […] Την αντανάκλαση του φωτός πάνω στο νερό. Τον φεγγαρόδρομο […] Από τις φωτογραφίες αυτές διάλεξα τις συνθέσεις μου, τις επεξεργάστηκα στον υπολογιστή, […] και επειδή είχα μάθει στη Νέα Υόρκη την τεχνική της φωτοχαλκογραφίας, […] στερέωσα το άσπρο πάνω στον χαλκό και στο υπόλοιπο, που ήταν ανοιχτός ο χαλκός ψήθηκε η ακουατίντα και τυπώθηκε ένα εκπληκτικό μαύρο, βελούδο με τον τίτλο Η Μαγεία του Μαύρου[…].

Η δουλειά μου, που παρουσιάζεται αυτές τις μέρες στο Λουτρό των Αέρηδων στην Πλάκα, με τίτλο Ωδές Αιγαίου τιμούν του Πανάρχαιους Θησαυρούς των Αντικυθήρων, στο υδάτινο περιβάλλον τους, αποτελείται από 13 τυπώματα ξυλογραφίας σε συνδυασμό με ψηφιακή εκτύπωση.[…]

*Ομότιμος Καθηγητής
του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Αναδημοσίευση από "Τα Νέα Της Τέχνης" Νο 226

(Στην 8η Μπιενάλε Φοιτητών θα συμμετέχει για πρώτη φορά η σχολή καλών τεχνών του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων)

«Παλέτα και έργο είναι το ίδιο πράγμα» H Πελαγία Κυριαζή συνδιαλέγεται με τον Γιάννη Μιχαηλίδη για τη δουλειά του

Της Πελαγίας Κυριαζή

pekiΜε την ευκαιρία της πρόσφατης αναδρομικής έκθεσης του ζωγράφου Γιάννη Μιχαηλίδη στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, η ζωράφος Πελαγία Κυριαζή πραγματοποίησε έναν διάλογο μαζί του.

Υπαινικτικός ζωγράφος, όπως του αρέσει να θεωρεί τον εαυτό του, ο Γιάννης Μιχαηλίδης όταν δεν μπορεί να αντλήσει τα θέματά του από «βιωμένες εικόνες» αυτά προέρχονται από τη φύση. «Αυτά τα έργα που έχουν προκύψει τυχαία έχουν προϋπάρξει στη φύση», λέει. Έτσι, προκύπτουν οι θάλασσες όπως αυτές διατυπώνονται στους ζωγραφικούς του πίνακες.

«Πόρτα στο Αιγαίο» το 1972 και «Παράθυρο στο Αιγαίο» το 1998. Σα να επιστρέφεις ξανά στο ίδιο θέμα. Τι είναι αυτό που σε ενδιαφέρει σε αυτή την αντίστιξη πλαισίου και ανοίγματος;
-Aν με ρωτούσες τότε δεν θα μπορούσα να φανταστώ τι θα συμβεί το 1998. Mετά από 26 χρόνια αισθάνθηκα την ανάγκη να δημιουργήσω έργα απαντώντας στα παλαιότερα. Πώς θα τα έκανα έχοντας αποκτήσει πείρα και εξοικείωση με τα υλικά και με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Γιάννης Στεφανάκις: Ένας πολυπράγμων καλλιτέχνης που δεν σταματά να ερευνά

enasstefanakis01Συνέντευξη: Άρτεμις Καρδουλάκη

Η πολυσύνθετη πορεία του Γιάννη Στεφανάκι στη ζωή, τον οδήγησε στη ζωγραφική και τη χαρακτική. Ξεκίνησε γράφοντας ποίηση, συνέχισε ως στοιχειοθέτης-τυπογράφος και κατέληξε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας να σπουδάζει ζωγραφική και χαρακτική. Στη συνάντηση που είχαμε μαζί του μας μιλάει για τις διάφορες φάσεις της δουλειάς του και την αγάπη του για την τυπογραφία. Αλλά ο Γιάννης Στεφανάκις δεν περιορίστηκε να κάνει τέχνη. Ασχολήθηκε με τον χώρο της λογοτεχνίας εκδίδοντας περιοδικά και βιβλία.

 

 

-Πώς ξεκίνησες να γίνεις καλλιτέχνης;

-Ξεκίνησα σαν στοιχειοθέτης-τυπογράφος όταν ανέβηκα στην Αθήνα. Στο χωριό μου είχα την ευτυχία να ζω μέσα στη φύση, που εξακολουθώ να αγαπώ και που είναι πηγή έμπνευσης σε πολλά έργα μου και ποιήματα. Από μικρός ήθελα να κάνω με τα χέρια μου ό,τι έβλεπα να κάνουν οι μεγάλοι. Αυτό ήταν ένα πρώτο βήμα μέχρι που σε διάφορα τυπογραφεία της Αθήνας έμαθα το μέτρο της κλασικής τυπογραφίας και την ισορροπία του άσπρου - μαύρου. Εκεί, η φόρμα πρέπει να είναι αυστηρά δομημένη και ελεγχόμενη διαφορετικά δεν μπορεί να τυπωθεί, θα διαλυθεί. Από αυτή την αγάπη προέκυψε και η ταινία που έχω κάνει «Το αγλαόν – η κλασική τυπογραφία». Κάπως έτσι είδα στη συνέχεια τη χαρακτική, με την οποία πρωτοασχολήθηκα όταν βρέθηκα στην ΑΣΚΤ το 1971 για δύο χρόνια στην «Τέχνη του βιβλίου και τυπογραφία». Μετά άνοιξα με τα αδέλφια μου τυπογραφείο, ενώ έκανα άπειρα χαρακτικά . Συμμετείχα σε ομαδικές εκθέσεις χαρακτικής ενώ έκανα δύο ατομικές μέχρι το 1984, χρονιά που πέρασα στο προκαταρκτικό εργαστήριο ζωγραφικής του Πατρασκίδη της ΑΣΚΤ συνεχίζοντας με τον Κεσσανλή. Μετά από χρόνια πήρα και δεύτερο πτυχίο χαρακτικής.

-Δηλαδή η τυπογραφία σε έστρεψε προς την τέχνη;

- Νομίζω πάντα υπήρχε η «τρέλα» μέσα μου. Πάντα έγραφα στίχους. Λίγο πολύ ξεκίνησα γράφοντας. Τελειώνοντας το δημοτικό πήγα στο Ηράκλειο Κρήτης να γίνω επιπλοποιός. Από εκεί προκύπτει και η αγάπη μου για την ξυλογραφία.

-Πώς συνδυάζεις τις διάφορες καλλιτεχνικές δραστηριότητες με την τέχνη των εικαστικών;

-Συγχρονίζονται. Όταν σχεδιάζω ένα περιοδικό είναι σαν να ζωγραφίζω, με την έννοια ότι ισορροπώ λέξεις και εικόνες με τέτοιο τρόπο ώστε να προκύπτει μια νέα εικόνα. Αντιμετωπίζω το περιοδικό ή τα βιβλία, που κατά καιρούς βγάζω, σαν ένα έργο τέχνης. Το τίμημα είναι πολύ βαρύ. Επειδή προσπαθώ, όσο το ελέγχω, να είναι άρτια αυτά που κάνω.

-Τώρα ασχολείσαι περισσότερο με τη χαρακτική ή με τη ζωγραφική;

Η πρόκληση για μένα είναι αυτό που θέλω να κατακτήσω κάθε φορά. Θέλω να πιστεύω ότι στη χαρακτική έχω κατακτήσει κάποια πράγματα, τώρα δίνω μεγαλύτερο βάρος στη ζωγραφική.

-Μίλησε μου για το πώς ασχολήθηκες με την ποίηση.

-Θα μιλήσω για ένα κλίμα που με έστρεψε προς τα εκεί. Το 1978 γνωρίζω τον Μιχάλη Κατσαρό. Πάντα διάβαζα. Έτσι ενθουσιάστηκα όταν μου πρότεινε να εκδώσουμε μια εφημερίδα για την ποίηση. Το 1980, με το που βγήκε το πρώτο τεύχος, μπήκα σε μια οικογένεια που ονειρευόμουν. Θεωρώ την ποίηση τη βασίλισσα των τεχνών. Με το περιοδικό γνώρισα και συνεργάστηκα με σπουδαίους ποιητές και συγγραφείς. Τυπογράφους-εκδότες, διανοούμενους, όπως τον Φίλιππο Βλάχο των εκδόσεων «Κείμενα». Έτσι εντάχθηκα σ’ αυτό το σινάφι. Είχα εκδώσει βιβλία μου με ποιήματα πριν γνωρίσω τον Μιχάλη Κατσαρό, τα οποία έχω καταχωνιάσει.

-Ποίηση λοιπόν, λογοτεχνία και τυπογραφία. Είναι η τυπογραφία η μήτρα για σένα;

-Μικρός όταν ήμουν, η τυπογραφία με σημάδεψε. Γνώρισα τυπογράφους που ήξεραν καλά τη γλώσσα. Η τυπογραφία ήταν ένα μπόλι. Όταν κατά διαστήματα περιφερόμουν σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας προσπαθούσα να ακούσω ήχους πιεστηρίων.

-Τελικά πώς συνδυάζεις τη ζωγραφική με τη χαρακτική;

-Το θέμα δεν είναι να μεταφέρεις τις ζωγραφικές φόρμες στη χαρακτική. Το θέμα είναι να βρίσκεις λύσεις χαρακτικές και να εξελίσσεις περαιτέρω τη χαρακτική σου. Να κάνεις διαφορετικά πράγματα. Υπάρχουν λύσεις που δεν σου τις δίνει η ζωγραφική. Στη χαρακτική πρέπει να είσαι απόλυτος, ακριβής. Δεν μπορείς να διορθώσεις εύκολα το ξύλο, το λινόλεουμ. Στην πράξη, εδώ και πολλά χρόνια, επιχειρώ να παντρέψω αυτές τις δύο τέχνες. Πρόσφατα, για μια θεματική έκθεση, έκανα ένα έργο με τον Παπαδιαμάντη, στο οποίο έχω χαράξει τη μορφή του, το έχω μελανώσει και το έχω αφήσει όπως είναι ζωγραφίζοντας τον φόντο. Έχω επίσης χαράξει- τυπώσει σε μουσαμά, διάφορα σχήματα, τα οποία έχω μεταφέρει, κολλήσει σε ζωγραφικά μου έργα.

-Έχεις διαλέξει την παραστατική ζωγραφική;

-Ξεκίνησα σαν αφαιρετικός. Ζωγραφίζοντας πολύ με υλικά όπως το χώμα, τα πριονίδια, τις κόλλες, τη φωτιά. Ήταν ένας αφηρημένος εξπρεσιονισμός, μια αφηρημένη τοπιογραφία με αιχμές οικολογικές. Σιγά σιγά αυτό με πήγε σε μία παραστατική εικόνα, που προσπαθώ να μην έχει καμία σχέση με το μεταμοντέρνο. Στην τελευταία μου έκθεση στην γκαλερί «Έκφραση» το Γενάρη του 2011, μου είπε κάποιος «και εγώ που νόμιζα ότι έχουν πεθάνει τα τελάρα». Αυτό για μένα ήταν κάτι πολύ ενθαρρυντικό.

-Πώς οδηγήθηκες στο να κάνεις παραστατική δουλειά;

Το παιγνίδι της απόλυτης ανεικονικής ζωγραφικής δε μου λέει και πολλά σήμερα. Είχε σημαδέψει μια γενιά που δεν μπορούσε να κάνει τίποτε άλλο. Είμαι ευτυχής που ζω σε μια πολυσημική εποχή. Βεβαίως πάντα κρίνεσαι!

-Η έκθεσή σου στην γκαλερί «3» ήταν η πρώτη σου;

Ναι, το 1990. Η πρώτη ατομική ζωγραφικής. Το 1981 έκανα μία έκθεση χαρακτικής σ’ έναν εκθεσιακό χώρο «συλλογικότητας» στην οδό Ιουλιανού. Είχα τυπώσει ένα δίπτυχο με κείμενο του χαράκτη Α. Τάσσου, ο οποίος μου αγόρασε ένα έργο. Μεγαλεία.

-Πώς προέκυψε η ενασχόλησή σου με την πόλη;

-Είναι μία σχέση μίσους και αγάπης η πόλη. Είναι σαν να  βρίσκομαι  ανάμεσα σε δύο βάρκες. Ενώ θέλω να είμαι κάπου αλλού βρίσκομαι εδώ, και το θέλω. Πιστεύω ότι εκφράζω την πλειονότητα του κόσμου.

-Από ποιες άλλες περιόδους πέρασε η δουλειά σου;

-Μετά την έκθεσή μου στην γκαλερί 3 με τα αφαιρετικά τοπία, άρχισα να μαζεύω από το δρόμο έτοιμα παράθυρα από οικοδομές, τα τελάρωνα και έκανα ζωγραφικούς χώρους. Μετά είδα ιδιαίτερα περιγραφικά αυτά τα έργα οπότε προέκυψε το «Παράθυρο της Εικόνας». Κατόπιν έκανα επίτυχους κύβους αλλά επεκτάθηκα και στον χώρο. Αυτά τα κουτιά αν τα βάλεις το ένα πάνω στο άλλο γίνονται πολυκατοικία. Έτσι, προέκυψαν οι πόλεις, με αποκορύφωμα βεβαίως τις «Εικόνες περιπλάνησης», με 205 μικρά έργα στην «Έκφραση» το 2008 και  με κατάλογο των εκδόσεων Καστανιώτη. Ενδιάμεσα έκανα και άλλα πράγματα. Όπως την έκθεση «Τεχνοπαίγνιον» και «Ζωγραφίζοντας τον Λόγο». Στην καινούργια δουλειά, που δουλεύω από το 2011, έχω και κατασκευές αλλά και βίντεο. Σ’ αυτή τη δουλειά έρχεται περισσότερο μπροστά ο άνθρωπος, η φιγούρα.

-Θα ήθελα τώρα να μιλήσουμε για τα περιοδικά που έβγαλες. Το πρώτο σου περιοδικό ήταν αυτό με τον Κατσαρό;

-Ναι, το Επίπεδο. Ο τίτλος προέκυψε από το πιεστήριο, το οποίο τυπώνονταν. Βγήκαν δύο τεύχη. Στο τρίτο που ήταν να βγει, ο Κατσαρός μου πρότεινε να βάλουμε μόνο ποιήματα δικά του και ξυλογραφίες δικές μου. Δεν το δέχτηκα, έτσι σταμάτησε. Το 1989 με την άδεια του, προχώρησα μόνος στο Νέο Επίπεδο, συνεργαζόμενος μέχρι και σήμερα με τη γυναίκα μου τη ζωγράφο  Μαργαρίτα Βασιλάκου, και μόνο στο πρώτο τεύχος με τον ιδιόρρυθμο και ωραίο ποιητή Θωμά Γκόρπα. Κάπου ενδιάμεσα βγήκε σε πέντε τεύχη το συλλεκτικό Τεχνοπαίγνιον με αυθεντικά χαρακτικά. Κάποια στιγμή (μέσα στην κρίση) κυκλοφορεί δωρεάν (δύο φορές το χρόνο) από Κρήτη ως Αλεξανδρούπολη, το Νέο Επίπεδο στην τέταρτη περίοδο του, με συνδιευθυντή τον ποιητή Κώστα Θ. Ριζάκη. Η ανταπόκριση μεγάλη. Τον Απρίλιο θα κυκλοφορήσει το τέταρτο τεύχος.

-Συμμετείχες πρόσφατα σ’ ένα διεθνές φεστιβάλ στην Αλγερία εκπροσωπώντας την Ελλάδα. Μίλησέ μου γι’ αυτή την εμπειρία σου.

-Πρωτοπήγα στην Αλγερία το 2011 με την ECUM, οργανισμός που δραστηριοποιείται με καλλιτέχνες από τη Μεσόγειο. Οργανώνουν μπιενάλε ή workshops σε διάφορες μεσογειακές σχολές καλών τεχνών. Προσκλήθηκα στην Καλών Τεχνών, στην Batna της Αλγερίας. Εκεί με φοιτητές της σχολής, αλλά και άλλων χωρών, έκανα ένα workshop, πάνω σε ποιήματα του Καβάφη. Μετά απ’ αυτό με κάλεσαν στο 7ο Διεθνές Φεστιβάλ, εκπροσωπώντας τη χώρα μας. Ήταν για μένα μία έκπληξη. Το Μουσείο ΜΑΜΑ της Αλγερίας είναι το πρώτο Μουσείο Σύγχρονης και Μοντέρνας Τέχνης που υπάρχει σε αραβική χώρα. Έκανα τρία μεγάλα έργα, τα οποία εκτέθηκαν.

-Πως βλέπεις το γεγονός ότι στην Αλγερία υπάρχει ένα Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και στην Ελλάδα καθυστερεί να γίνει;

-Εκεί υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που αποφασίζουν να κάνουν κάτι και το πραγματοποιούν. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που δεν αγαπάει τον πολιτισμό ενώ έχουμε πολύ καλούς καλλιτέχνες σε όλους τους τομείς. Ίσως θα έπρεπε να μην περιμένουμε από το κράτος. Πρέπει μόνοι μας να αυτοοργανωθούμε. Πρέπει κάποτε οι πολίτες να πάρουν την τύχη αυτής της χώρας στα χέρια τους. Παντού, και στην παραγωγή των προϊόντων και στην τέχνη.

-Πες μου για τα μελλοντικά σου σχέδια.

-Θέλω να τελειώσω την τελευταία μου δουλειά. Να συνεχίσω την κυκλοφορία του περιοδικού, όσο γίνεται, και να δουλέψω συλλογικά. Προσπαθώ, με άλλους καλλιτέχνες και ποιητές, να οργανώσουμε μια ομάδα, αλλά είναι πολύ νωρίς ακόμη για να μιλήσω γι’ αυτό.

Ταξίδια στη Μνήμη

kkp Η αίθουσα τέχνης εκφραση - γιαννα γραμματοπουλου εγκαινιάζει την Πέμπτη 12 Μαΐου 2016 ατομική έκθεση του Άγγελου Σκούρτη με τίτλο «Καλημέρα κύριε Proust».

Ο Άγγελος Σκούρτης στην καινούρια του δουλειά κάνει αναφορά στο μεγάλο συγγραφέα του μυθιστορήματος ‘’Αναζητώντας το χαμένο χρόνο’’ και ειδικά στο κεφάλαιο - (Επιστροφή στο Κομπραί) - και μαζί του ξαναβυθίζεται στις παιδικές του μνήμες.

Δημοσιεύουμε ένα διάλογο του Σκούρτη με την κα. Μαχαίρα:

«Εάν μου ζητούσε κανείς να συμπυκνώσω σε λίγες λέξεις τον Άγγελο Σκούρτη ως καλλιτέχνη θα έλεγα: Ανθρώπου Σύμβολα και Ανθρώπου Συνθήκη (δεκάδες έργα εγκαταστάσεις και περφόρμανς στις οποίες ο άνθρωπος συνομιλεί με την Ιστορία). Συναντηθήκαμε στα μέσα της δεκαετίας του ‘80, γνωριστήκαμε και φτιάξαμε απ΄ αυτές τις φιλίες που παρά τα διαλείμματά τους, είναι αξίες σταθερές. Σήμερα συνομιλούμε με αφορμή την έκθεσή του «Καλημέρα, κύριε Proust», στην αίθουσα τέχνης Έκφραση- Γιάννα Γραμματοπούλου.

- Καλημέρα, Άγγελε Σκούρτη.

- Χαίρε, Ελένη. Ναι, γνωριστήκαμε το 1986 με την Έφη Στρούζα και γίναμε ομάδα εγώ, εσύ, ο Αλειθηνός και η Χατζηαργυρού και εκθέσαμε στην Ιλεάνα Τούντα, στο πλαίσιο των «4 Κριτικών θεωρήσεων». Όντως, το ένα μέρος της δουλειάς μου βασίζεται πάνω στα σύμβολα τέχνης και πολιτισμού. Πήρα π.χ. το σταυρό -χρησιμοποιημένο σύμβολο από την αρχαιότητα έως σήμερα- και θέλησα να του δώσω μια καινούρια σήμανση.

«Η οδύνη των γεγονότων καταγράφεται μέσα από πύρινες φλόγες»

stvrsΔιάλογος της ζωγράφου Ερατούς Χατζησάββα με την ιστορικό της τέχνης Λήδα Καζαντζάκη για την έκθεση «Επένθεση μνήμης» στην γκαλερί έκφραση-γιάννα γραμματοπούλου

Hαίθουσα τέχνης-γιάννα γραμματοπούλου φιλοξενεί την ατομική έκθεση της Ερατούς Χατζησάββα. Η έκθεση έχει τον τίτλο «Επένθεση μνήμης» και θα διαρκέσει μέχρι τις 8 Μαϊου 2016 σε επιμέλεια της ιστορικού της τέχνης Λήδας Καζαντζάκη.

Το artnewsδημοσιεύει ένα διάλογο μεταξύ της καλλιτέχνδος και της επιμελήτριας που αναλύει διεξοδικά το ουσιαστικό περιεχόμενο της έκθεσης. Ιδιαίτερα επίκαιρη η έκθεση εικονογραφεί την ιστορική μνήμη και το τραύμα της απώλειά της.

Λ.Κ Το τραύμα της απώλειας και ο αναστοχασμός του μέσα από τη μνήμη διαπερνά την τελευταία σας δουλειά. Πως το αντιμετωπίσατε ως εικαστικός;

Ε.Χ Η μνήμη όταν την αγγίζεις πονεί, λέει ο Γιώργος Σεφέρης. Η μνήμη ως προσωπικός και συλλογικός αναστοχασμός αποτελεί κυρίαρχο άξονα της δουλειάς μου. Οι εμπειρίες, ατομικές και συλλογικές, οδηγούν σε μια βιωματική εικαστική πρόσληψη και ανασύνθεση. Η ιστορία ως σχολικό μάθημα το καλοκαίρι του ’74, οι διαδρομές της προσφυγιάς, οι εμπειρίες του πολέμου, η απώλεια αγαπημένων προσώπων, η στέρηση της πατρίδας, οι εμφύλιες συγκρούσεις, επανατοποθετούνται, ανατρέπονται και αναδομούνται συνειρμικά και επικαιροποιούνται. Η οδύνη των γεγονότων καταγράφεται μέσα από πύρινες φλόγες που αποτελούν το συνεκτικό κρίκο σ ’αυτόν τον κύκλο της δουλειάς μου, που παρουσιάζεται στη γκαλερί εκφραση- γιαννα γραμματοπουλου, με τίτλο «Επένθεση Μνήμης». Πρόκειται για 9 από 32 έργα ενός κύκλου «καταγγελίας», δουλεμένα τα τελευταία χρόνια στα οποία συνειφέρονται, ο ιδιωτικός χώρος της προσωπικής δοκιμασίας με το δημόσιο χώρο της συλλογικής μνήμης.

Λ.Κ Ισορροπείτε ανάμεσα σε μια εξπρεσσιονιστική πινελιά και μια αυστηρή γεωμετρία με σχήματα κλασσικά όπως αυτό της σταύρωσης. Θεωρείτε ότι πρόκειται για μια φορμαλιστική αντιπαράθεση ή υπάρχει και ένα νοηματικό υπόστρωμα που στηρίζει τις μορφές;

Αμήχανες προτάσεις στα δύσκολα προβλήματα που σέρνει το ΥΠΠΟΑ από τον Αριστείδη Μπαλτά.

armpΚαι ενώ το πρόβλημα τω ν προσφύγων έχει γίνει αξεπέραστο και η χώρα μετατρέπεται σε ένα απέραντο στρατόπεδο γι’ αυτούς, ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς στην εφ’ όλης της ύλης συνέντευξή του δήλωσε ότι είναι τιμή για την Ελλάδα η κατάσταση στην Ειδομένη. Υποστήριξε μάλιστα με σθένος  την πολιτική της κυβέρνησής του να λειτουργούν τα  κέντρα φιλοξενίας τα οποία όπως έχει γίνει γνωστό διευθύνονται από τον στρατό. Θα έλεγε κανείς για τι είδος πολιτισμό μιλάμε όταν στα μάτια μας ζωντανεύουν μνήμες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της χιτλερικής Γερμανίας.

H πρώτη ενημερωτική συνέντευξη Τύπου  του κ. Αριστείδη Μπαλτά αφορούσε  στα διάφορα ανοικτά θέματα και άλυτα ζητήματα που σέρνονται από υπουργό σε υπουργό του ΥΠΠΟΑ και από κυβέρνηση σε κυβέρνηση  ενώ για να κρύψει την αμηχανία του πρόσθεσε και μερικές αποφάσεις.του:
ΕΜΣΤ. Το δισεπίλυτο πρόβλημα που «κληρονόμησε» ο κ. Μπαλτάς απο τον προκάτοχό του, τον κ. Ξυδάκη θα το λύσει ως εξής: Θα ανοίξει το Μουσείο μερικώς και με ορισμενες εκθέσεις- εκδηλώσεις μέσα στο 2016 ενώ επίσημα θα εγκαινιασθεί στις αρχές του 2017. Πριν λίγο καιρό είχε ανακοινώσει ότι αυτό θα γίνει μέσα στο 2016. Όταν ρωτήθηκε ποια είναι η ηθική αποκατάσταση της κ Καφέτση που ήταν έτοιμη να το ανοίξει αν δεν την απέλυε ο κ. Τασούλας περιορίστηκε να αναφερθεί στο γεγονός ότι και η λεκτική αναγνώριση του έργου της ισοδυναμεί με την ηθική της αποκατάσταση. Δεν ντράπηκε βεβαίως να δηλώσει  ότι επειδή η κ. Καφέτση είναι άνεργη, ως αναγνώριση των όσων έχει προσφέρει για την ελλληνική ζωγραφική στη χώρα θα πρέπει να της βρει δουλειά.

Συνέντευξη με τον Θανάση Μακρή

ekfrΣυνέντευξη: Άρτεμις Καρδουλάκη

Θανάσης Μακρής

«Για μένα η ζωγραφική πράξη είναι η μάχη μεταξύ των κηλίδων»

Ο ζωγράφος Θανάσης Μακρής μιλάει στο σύντομο διάλογο που είχαμε μαζί του για την αφαίρεση που κυριαρχεί στο έργο του. Τα τελευταία οκτώ χρόνια ασχολείται με τοπία και ένα μέρος αυτής της δουλειάς θα την δείξει στην επικείμενη έκθεσή του στην αίθουσα τέχνης έκφραση-γιάννα γραμματοπούλου. Κύρια επιδίωξή του είναι να κάνει μέσα από τη ζωγραφική του παλέτα «να δονείται ο χώρος». Έχοντας πάντα σαν αφετηρία κάποιο θέμα αφαιρεί στοιχεία από αυτό ώστε στο τέλος να είναι μια υπόμνηση, μια γεύση.

-Πως ξεκίνησες την θητεία σου στην τέχνη;

-Τελείωσα την ΑΣΚΤ με καθηγητή το Μόραλη. Ο Μόραλης ήταν μεγάλος δάσκαλος, ίσως και ο τελευταίος. Μου έμαθε ορισμένα στοιχεία πλαστικής αναζήτησης που τα συναντώ μέχρι σήμερα.

-Ξεκίνησες να ζωγραφίζεις από μικρός;

-Με έλεγαν ζωγράφο. Ήμουν κακός μαθητής αλλά μάθαινα τους καλούς μαθητές ζωγραφική. Αυτό ήταν μια επιβεβαίωση.

-Δηλαδή ήξερες από μικρός την πορεία που θα ακολουθούσες.

-Τελείωσα οικονομικό Γυμνάσιο και ένας καθηγητής στην Τετάρτη Γυμνασίου μου πρότεινε να πάω στην Καλών Τεχνών. Δεν ήξερα ότι υπήρχε μέχρι τότε. Οπότε το έβαλα στο μυαλό μου και το πραγματοποίησα. Στη συνέχεια πήρα την υποτροφία Βικάτου και πήγα στο Παρίσι για δύο χρόνια. Γύρισα και έκανα την πρώτη μου έκθεση στην γκαλερί Ώρα.

-Τι έδειξες;

-Τους πρώτους μου πίνακες και πολλά σχέδια. Έκανα και μια δεύτερη έκθεση εκεί, αλλά μετά έκλεισε και συνδέθηκα με την γκαλερί της Γιάννας Γραμματοπούλου.

-Εσύ κυρίως κάνεις τοπία.

-Με τάση στην αφαίρεση. Μόνο που παλιά το έκανα υποσυνείδητα ενώ το τώρα το κάνω συνειδητά. Ο βαθμός ανάλυσης σε ένα έργο για μένα έχει ένα όριο. Δεν θα μπορούσα να κάνω ποτέ φωτογραφικό ρεαλισμό. Αφαίρεση καταστρέφοντας το θέμα δεν έχω κάνει. Ξέρω το πλαίσιο μου. Πρόκειται για μια προσπάθεια ερμηνείας της εικόνας με τα δικά μου τα μέσα.

-Έχεις διαλέξεις να εκφράζεσαι με ζωγραφικά μέσα. Δεν έχεις δοκιμάσει άλλους τρόπους έκφρασης. Είσαι πιστός στη ζωγραφική.

-Έχω τόσο λίγο χρόνο να ασχοληθώ με άλλα πράγματα. Τώρα αρχίζω μετά από τόσα χρόνια δουλειάς να ανακαλύπτω ορισμένα στοιχεία. Με όλα τα υλικά βέβαια μπορείς να εκφραστείς αλλά επειδή ξεκίνησα με τα χρώματα θέλω να ανακαλύψω ορισμένες συνθήκες μ’ αυτά. Το θεωρώ πολύ ουσιαστικό.

-Επιμένεις πάντως στην αφαίρεση. Έχεις κάνει και ορισμένα έργα με συγκεκριμένες φιγούρες.

-Είναι μια παραστατική ζωγραφική με κάποια εξπρεσιονιστικά στοιχεία και μία αφαίρεση. Δεν μπορώ να κάνω λεπτομερείς αναγωγές. Δεν μπορώ να θεωρήσω τον εαυτό μου παραστατικό ζωγράφο.

-Γιατί αυτό;

-Για μένα είναι η μάχη μεταξύ των κηλίδων. Δεν το χάνω το θέμα ποτέ. Αν το χάσω τότε καταστρέφεται και το έργο. Στο τέλος μπορεί να καταλήξει σε μια υπόμνηση του θέματος.

-Πότε αισθάνεσαι ότι έχει τελειώσει ένα έργο σου;

-Σε κάποια έργα δεν μπορώ να τα προχωρήσω, ενώ κάποια άλλα μετά από χρόνια μπορεί να δω ότι χρειάζονται ορισμένα άλλα στοιχεία. Αλλά βέβαια αυτά έχουν κάνει ήδη την συνομιλία τους με το χρόνο και δεν έχουν πλέον ανάγκη να προσθέσεις κάτι άλλο.

-Ετοιμάζεις την έκθεση σου στην Γιάννα Γραμματοπούλου με τοπία με διάρκεια από 8 Μαρτίου έως 2 Απριλίου 2016.

-Στην προηγούμενη δουλειά έδειξα φιγούρες. Τα τελευταία οκτώ χρόνια ασχολούμαι με τα τοπία και νομίζω ότι θα συνεχίσω μ’ αυτά. Δούλεψα αυτά τα έργα τα τελευταία τρία χρόνια και νομίζω ότι είναι η καλύτερη φάση της δουλειάς μου. Το τοπίο με κάποιο τρόπο βοηθάει σ’ αυτό που λέμε αφαίρεση αν και κανονικά και το τοπίο υπάρχει φόβος να το καταστρέψεις, στο πορτραίτο υπάρχει λιγότερος. Πάντα ζωγραφίζω με μία εικόνα και πάντα με μία μνήμη. Έχω ταξιδέψει τα τελευταία χρόνια πολύ στις Κυκλάδες και με έχει εντυπωσιάσει πολύ το φως.

-Τι ψάχνεις μέσα από το τοπίο και γιατί λες ότι θα σε απασχολήσει για πολλά χρόνια ακόμη;

-Έχω την άποψη ότι οι Μαλέας, Οικονόμου, Λύτρας, Παπαλουκάς είναι μεγάλοι δημιουργοί για τα ελληνικά δεδομένα. Είναι μετεμπρεσιονιστές. Για μένα αυτοί είναι παγκοσμίου επιπέδου. Έχοντας σαν αφορμή το τοπίο κυρίως βρήκαν λύσεις που σε οδηγεί να βρεις το ίδιο το φως του ελλαδικού χώρου. Τέτοια ζωγραφική δεν θα την έβλεπες σε άλλη χώρα που έχει διαφορετικό φως. Αυτοί άνοιξαν ένα μεγάλο κεφάλαιο που όμως αφέθηκε. Δεν είχε συνέχεια. Εγώ ξεκινάω μ’ αυτούς τους ζωγράφους σαν οπτική αλλά το πηγαίνω μέσα από την δική μου εποχή.

-Δηλαδή αναζητάς το φως.

-Μέσα από το φως προσπαθώ να επεξεργαστώ τη φόρμα μου.

-Ωστόσο τα έργα σου δεν είναι φωτεινά. Κυριαρχούν σ’ αυτά οι καφέ αποχρώσεις.

-Αυτή ειναι η προσωπική μου συνεισφορά στη ζωγραφική. Το άλλο πακέτο είναι με τα ερεθίσματα που έρχονται μέσα από το φως.

-Γιατί λες ότι ίσως αυτή η δουλειά είναι η καλύτερη που έχεις κάνει;

-Είναι πιο κοντά σε σχέση μ’ αυτά που επεδίωκα πάντοτε. Επεδίωκα να βρω τις λύσεις πάνω στο θέμα της μερικής αφαίρεσης που είχα πάντα και να κάνω τη φόρμα να μιλάει πιο δυνατά πάνω σ’ ένα συγκεκριμένο θέμα.

-Αυτή είναι η τελική επιδίωξη;

-Θέλω να δονείται ο ζωγραφικός χώρος. Μπορεί να είναι μεγάλη φιλοδοξία αυτό αλλά το θέλω.

-Πως στέκεται το κοινό απέναντι στο έργο σου;

-Νομίζω ότι με κάποιους επικοινωνώ.

- Ανάφερες ότι θα συνεχίσει να σ’ απασχολεί το τοπίο.

-Νομίζω ότι δεν έχει ερμηνευθεί αρκετά το θέμα του ανάγλυφου του ελληνικού τοπίου σε σχέση με το φως που πέφτει πάνω του. Είναι πηγή για ερμηνείες. Και επειδή το βλέπω σαν ανοικτό ζήτημα θα με απασχολήσει πολύ ακόμη. Αλλά θα σου έλεγα και αυτό. Τι θα πει θέμα από ένα σημείο και μετά; Θα ήθελα όλα τα θέματα που μπορεί είναι τοπία, γυμνά ή φιγούρες να είναι ένα. Να αποτελούν μια ενιαία θεματική και να ζωγραφίζω τα πάντα με τον ίδιο τρόπο. Είναι πολύ δύσκολο αυτό, αλλά θα με έφερνε πολύ κοντά σ’ αυτό που ψάχνω. Το θέμα να μη σε δυναστεύει. Να μένει κάτι από το θέμα μόνο σαν αφορμή ή σα γεύση.

-Άλλες τέχνες σε έχουν επηρεάσει;

-Ο κινηματογράφος σε ένα βαθμό. Με εντυπωσιάζει το αποτέλεσμα. Μ’ αρέσει πολύ ο Ταρκόφσκι. Το έργο του έχει μεγάλη πυκνότητα κυρίως σαν μορφή παρότι δεν ξεχωρίζει άμεσα το περιεχόμενο.

 

 

Σελίδα 1 από 11