Artnews

Πώς ο Mondrian πέρασε από τον Ιμπρεσσιονισμό στην Αφαίρεση

2018-03-02 18:48:00

Piet Mondrian, Composition with Grid 8: Checker board Composition with Dark Colours, 1919

Στις αρχές του 20ού αιώνα, πολλοί από αυτούς τους καλλιτέχνες αναγνώριζαν την επιρροή του Pablo Picasso και του κυβισμού –και αν δε το έκαναν, κατά πάσα πιθανότητα έλεγαν ψέματα. Οι καλλιτέχνες χαρακτηριστικά συσχέτιζαν τη δουλειά τους με μια θρησκεία ή φιλοσοφία που προωθούσε την απλοποίηση, αν και αυτή η συσχέτιση γίνεται ολοένα και λιγότερο σημαντική, λόγω της κυριαρχίας των φορμαλιστικών αναγνώσεων της ιστορίας της τέχνης.

Ένας από τους πιο γνωστούς αφηρημένους καλλιτέχνες του 20ού αιώνα είναι ο Piet Mondrian, και η πορεία του προς την αφαίρεση είχε όλα τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά. Ωστόσο, ενώ οι αφηρημένοι πίνακές του κοσμούν τοίχους μουσείων σε όλο τον κόσμο και έχουν γίνει πρότυπα της σύγχρονης τέχνης με τρόπο που πολύ λίγοι άλλοι καλλιτέχνες έχουν, είναι ασαφές για τους περισσότερους ανθρώπους το πώς κατάφερε να βρει αυτό το μοναδικό του στυλ.

Piet Mondrian, Arum Lily, 1909-1910

Γεννημένος στην Ολλανδία το 1872, τα πρώτα «ώριμα» έργα του Mondrian ήταν επικεντρωμένα στη φύση, ενώ ήταν εμπνευσμένα από το φωβισμό και το λουμινισμό. Ο Mondrian σύντομα άρχισε να επηρεάζεται από τον Vincent van Gogh. Αν κάποιος κοιτάξει τα έργα του Mondrian μεταξύ του 1908 και του 1909, συγκεκριμένα το Red Tree (1908), είναι εύκολο να διακρίνει χαρακτηριστικά που συνήθως αποδίδουμε στον Van Gogh, όπως την επαναλαμβανόμενη (σχεδόν παλλόμενη) πινελιά, την τοποθέτηση του δέντρου μέσα στη σύνθεση, τη χρήση φωτεινών χρωμάτων και τη συγχώνευση του δέντρου στο τοπίο.

Το 1911 ήταν μια σημαντική χρονιά για τον Mondrian, ίσως η πιο σημαντική της καριέρας του. Ήταν τότε που βρέθηκε στην έκθεση Moderne Kunstkring στο Μουσείο Stedelijk, η οποία περιελάμβανε τα έργα του Paul Cézanne, του Picasso και του Georges Braque και έφερε τον κυβισμό στην Ολλανδία. Αυτή η έκθεση άλλαξε δραματικά την απόφαση του για το τι είδους ζωγράφος ήθελε να γίνει. Τον έκανε, επίσης, να αλλάξει γνώμη για το πού ήθελε να είναι: μετακόμισε από την Ολλανδία στο Παρίσι πριν από το τέλος της χρονιάς.

Στο Παρίσι, το έργο του Mondrian απέκτησε γρήγορα κυβιστικά χαρακτηριστικά. Αρχικά οι πίνακές του απηχούσαν στο λεγόμενο αναλυτικό στυλ του κυβισμού, ιδιαίτερα στη χρωματική παλέτα του από μπεζ, γκρι και ώχρα, καθώς και στη χρήση ευθείων γραμμών και τόξων για να αποτυπώσει αντικείμενα και χώρο. Και ενώ ο Picasso και ο Braque δημιουργούσαν χαρακτηριστικά πορτρέτα ή νεκρές φύσεις, το θέμα του Mondrian ήταν η φύση, αποδιδόμενη μέσα από ένα συστηματικό δίκτυο ορθών γωνιών και πλέγματος. Επιπλέον, η χρήση του χώρου του ήταν πολύ πιο επίπεδη και λιγότερο ασαφής από εκείνη των τετριμμένων τριών (ή τεσσάρων) διαστάσεων του κυβισμού.