Artnews

Ο Στέλιος Φαϊτάκης πάει Λετονία

2018-06-07 10:30:00

© Στέλιος Φαϊτάκης & Μπιενάλε της Ρίγας

Από τον Γιώργο Μυλωνά

Αρχές Απριλίου ο χώρος του Φεστιβάλ Αθηνών στην οδό Πειραιώς μοιάζει ερμητικά κλειστός. Δεν έχει καν αναρτηθεί το πρόγραμμα των φεστιβαλικών εκδηλώσεων και μόνο η παρουσία ενός φύλακα, μοιάζει να δίνει ζωή στο βιομηχανικό χώρο. Κι όμως, σε ένα από τα θηριώδη κτίρια – υπόστεγα, συντελείται ένα εικαστικό επίτευγμα μνημειακών διαστάσεων. Ο ζωγράφος Στέλιος Φαϊτάκης μαζί με την ολιγομελή ομάδα συνεργατών του, εργάζονται πυρετωδώς επάνω στην σκαλωσιά για να ολοκληρώσουν τη νέα εικονογραφική παράσταση με τίτλο The New Religion. Έξι κομμάτια – το καθένα 4,33 x 1,84 μ., σε σχήμα οβάλ στην κορυφή - , αποτελούν τη νέα ενότητα έργων του καλλιτέχνη.

Χρειάστηκε μια περίοδος προετοιμασίας περίπου τεσσάρων μηνών και ένας μήνας εντατικής εργασίας στο βιομηχανικό χώρο της Πειραιώς ώσπου να ολοκληρωθεί το έργο. Γνωστός στην περιοχή για την τοιχογραφία που καταλαμβάνει όλο το φράχτη του εργοστασίου ΕΛΑΪΣ, ο Φαϊτάκης εργάστηκε αυτήν τη φορά αθόρυβα, χωρίς να παρουσιάσει το έργο του στην Αθήνα ή σε κάποιο άλλο μέρος στην Ελλάδα∙ το εικονογραφικό σύνολο ταξίδεψε στη Ρίγα της Λετονίας και πλέον κοσμεί την 1η Μπιενάλε της πόλης, που άνοιξε τις πύλες της μόλις πριν από λίγες ημέρες. Το γεγονός συγκεντρώνει περισσότερους από 100 καλλιτέχνες από όλα τα μέρη του κόσμου και διατρέχει όλη την πόλη τόσο στον εργοστασιακό όσο και στον αστικό ιστό: από ένα ιδιωτικό βασιλικό διαμέρισμα μέχρι τον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό του σοβιετικού καθεστώτος.

Η εγκατάσταση του Φαϊτάκη δεσπόζει σε κεντρικό σημείο της Μπιενάλε, σε ένα πρώην πανεπιστημιακό κτίριο, στο τμήμα βιολογικών επιστημών. Ο συμβολισμός είναι πρόδηλος: στην αίθουσα υποδοχής του πανεπιστημίου, η «νέα πίστη» του έλληνα δημιουργού υποδέχεται το κοινό. Στο γνώριμο ζωγραφικό του ύφος - ένας νεοβυζαντινός μοντερνισμός που αντλεί στοιχεία από το σύγχρονο τρόπο ζωής -, ο καλλιτέχνης επιχειρεί ένα καυστικό σχόλιο επάνω στο δογματικό χαρακτήρα της επιστήμης.


© Στέλιος Φαϊτάκης & Μπιενάλε της Ρίγας

Ο Στέλιος Φαϊτάκης είναι ένας ιδιότυπος πιστός και η εικονοκλαστική τέχνη του μιλά για το «ιερό» σε μια εποχή που το υπερβατικό στοιχείο, και ίσως το πνευματικό συνολικά, τίθεται υπό γενική αμφισβήτηση. Μόλις πριν από λίγους μήνες, ο καλλιτέχνης παρουσίασε στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης στην έκθεση για το Τέμπλο (Νοέμβριος 2017-Φεβρουάριος 2018), μια ξυλόγλυπτη κατασκευή που παραπέμπει σε βημόθυρο εκκλησίας. Εκεί, αντλούσε εικονογραφικά πρότυπα από την Εκκλησία για να μιλήσει για την «ανάσταση» του ανθρώπου στο τέλος της δογματικής επιστήμης. Τώρα, σε ένα «τέμενος» του ορθολογισμού, στο φυτώριο των επιστημόνων της βαλτικής χώρας, ο ζωγράφος αντλεί πάλι έμπνευση από την εικονογραφική παράδοση για να στήσει έναν «ανορθόδοξο» χώρο λατρείας μια «τυφλής» κι απάνθρωπης, στην ουσία και τους σκοπούς της, επιστήμης.

Είναι σαφές ότι οι μεγάλης κλίμακας ζωγραφικές επιφάνειες έχουν το εύρος που αρμόζει στις συλλήψεις του έλληνα δημιουργού. Χάρη στην εμβληματική τοιχογραφία Ο Σωκράτης πίνει το κώνειο που φιλοτέχνησε για την 1η Μπιενάλε της Αθήνας το ’07, έγινε γνωστός στο πλατύ κοινό κι έκτοτε έχει διαγράψει μια πορεία που τον έφερε στις μεγαλύτερες εικαστικές διοργανώσεις. Το 2012 συμμετείχε στην πρώτη Μπιενάλε του Κιέβου, ενώ το περίφημο μουσείο Palais de Tokyo στο Παρίσι, παρήγγειλε πριν από δύο χρόνια στον καλλιτέχνη μια μόνιμη τοιχογραφία που αναπαριστά τη γαλλική φοιτητική εξέγερση, το Μάη του '68. Οι Νew York Times, ο Guardian και πολλά διεθνή μέσα έχουν γράψει για τη δουλειά του, ενώ έργο του έγινε εξώφυλλο του ένθετου περιοδικού της γερμανικής εφημερίδας Süddeutsche Zeitung (Νοέμβριος, 2015).

Καθοριστική στην πορεία αυτή, στάθηκε η συνεργασία του Φαϊτάκη με την επιμελήτρια Κατερίνα Γρέγου. Το 2011, στην Μπιενάλε της Βενετίας, ως υπεύθυνη της εκπροσώπησης της Δανίας, ενέταξε στο δανέζικο περίπτερο μια μνημειακή παράσταση του έλληνα καλλιτέχνη, ανοίγοντάς του ορίζοντες για διεθνή καριέρα. Οι δύο τους συνεργάζονται εκ νέου στη Ρίγα, καθώς η Γρέγου βρίσκεται στο τιμόνι της διοργάνωσης.

H 1η Riga International Biennial of Contemporary Art θα διαρκέσει έως τις 28 Οκτωβρίου 2018.