Artnews

Η 6η Μπιενάλε της Αθήνας διεκδικεί κεντρικό κτίριο της πόλης

2018-07-02 20:22:00

© Ανδρέας Μανίτης

Από την Αννίτα Αποστολάκη

Σε έναν ανορθόδοξο χώρο, στην Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου, μας κάλεσε η Μπιενάλε της Αθήνας, για να μας ανακοινώσει τα νεότερα σχετικά με την έκτη διοργάνωσή της που θα εγκαινιαστεί στις 26 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει έως τις 9 Δεκεμβρίου 2018.

Η πολύπαθη, λοιπόν, μπιενάλε, έχοντας πλέον τη στήριξη της Περιφέρειας Αττικής, αλλά και του Ιδρύματος Ωνάση, όπως ανακοινώθηκε σήμερα, θα προσκαλέσει στην έκθεση με τίτλο ΑΝΤΙ περισσότερους από 100 καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Ανάμεσα στα πρώτα ονόματα που ανακοινώθηκαν, συναντούμε τόσο καταξιωμένους όσο και γνωστούς ανερχόμενους εικαστικούς, όπως οι Monira Al Qadiri, Ed Fornieles, Εύα Γιαννακοπούλου, Carsten Höller, Ευριπίδης Λσκαρίδης, Μίλτος Μανέτας, Eva & Franco Mattes, Εύα Παπαμαργαρίτη, Ηλίας Παπαηλιάκης, Theo Τριανταφυλλίδης και Brad Troemel.

Η μεγάλη αποκάλυψη της ημέρας ήταν ότι ως κεντρικός εκθεσιακός χώρος έχει προταθεί το πρώην κτήριο του ΟΤΕ στην οδό Σταδίου, στην πλατεία της Παλαιάς Βουλής. Η παραχώρηση από την ιδιοκτήτρια εταιρεία, βέβαια, ακόμη να οριστικοποιηθεί, αλλά τα πράγματα δείχνουν θετικά, καθώς έδειξε θερμό ενδιαφέρον για την πρόταση της μπιενάλε. Οπότε ελπίζουμε οι συζητήσεις να ευοδωθούν, καθώς εκτός από τη μεγάλη χωρητικότητα του κτιρίου της εποχής του Ιωάννη Μεταξά -σχεδόν 5.000 τ.μ.-,  στη συγκεκριμένη ιστορική τοποθεσία, το σημαίνον πλαίσιο της έκθεσης θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα.

Τι σημαίνει ΑΝΤΙ; Από τα βιντεοπαιχνίδια μέχρι το Netflix και από τον Slavoj Žižek μέχρι τη Rihanna, η 6η Μπιενάλε της Αθήνας εξετάζει τι σημαίνει αντίθεση μετά από μια δεκαετία κρίσης. Μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα, η πρωτεύουσα έχει γίνει εκκολαπτήριο εξέγερσης, αντίδρασης, αλλά και οπισθοδρόμησης. Τελικά, τι ταυτότητες κατασκευάζει η στάση της αντίθεσης;

Τέτοια ζητήματα μπαίνουν στο μικροσκόπιο των επιμελητών. Ο Κωστής Σταφυλάκης επέστησε την προσοχή στην επιστροφή της αντιδραστικής σκέψης, της αντίδρασης στο προσκήνιο της πολιτικής ζωής: «Φιγούρες όπως ο Steve Bannon, ο Aleksandr Dugin, αλλά και διαδικτυακοί και κινηματικοί πυλώνες τις εναλλακτικής ακροδεξιάς βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε θέσεις εξουσίας, ασκώντας ιδεολογική ηγεμονία», για να συνεχίσει λέγοντας ότι απέναντι στις τάσεις αυτές δε θα αντιπροτείνουν τον ορθό λόγο, το διαφωτισμό ή την αλήθεια. «Μπορούμε μόνο να επισκεφτούμε τις διαφορετικές μορφές του ΑΝΤΙ, να τις μεγεθύνουμε, να τις πολλαπλασιάσουμε, δημιουργώντας ένα καθαρτήριο χωρίς κάθαρση, κατέληξε για το πώς αντιλαμβάνεται ο ίδιος την επερχόμενη έκθεση, ζητώντας τη βοήθεια των θεών για τη διεξαγωγή της (σε άμεση επαφή με το περιβάλλον).

Το ζήτημα της αντίθεσης, όμως, δεν είναι καινούριο. Με ποιον ξεχωριστό τρόπο σκοπεύει να το προσεγγίσει η μπιενάλε; Η  Stefanie Hessler διευκρινίζει ότι αυτό που τους ενδιαφέρει πραγματικά είναι οι μορφές αντιπολίτευσης στην πολιτική, στη σύγχρονη κουλτούρα, στην τέχνη, στην κοινωνία γενικότερα: «Αυτό που θέλουμε να κάνουμε σ΄αυτή την Μπιενάλε, είναι να δημιουργήσουμε ένα screenshot αυτής της συγκεκριμένης χρονικής στιγμής.(...) Επιχειρούμε να δημιουργήσουμε μια αποσταγμένη ή συμπυκνωμένη εκδοχή του σήμερα, της συγκεκριμένης στιγμής. Δε μας ενδιαφέρει να δείξουμε προς κάποια κατεύθυνση, περισσότερο μας ενδιαφέρει να έχουμε τη δυνατότητα να αναλύσουμε τα πράγματα σε μεγαλύτερο βάθος και ίσως να σταματήσουμε για μια στιγμή για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει».

Σε διάθεση αυτοκριτικής έκλεισε τη συζήτηση ο ιδρυτής της μπιενάλε και συνεπιμελητής της έκθεσης Poka-Yio: «Το σκεπτικό με το οποίο χτίσαμε το ΑΝΤΙ πηγάζει και από έναν προβληματισμό για τις πρακτικές που ακολουθήσαμε τα τελευταία χρόνια και εμείς. Θεωρήσαμε, λανθασμένα σε κάποιο βαθμό, επιτυχημένα σε κάποιο άλλο, ότι η δουλειά μας ως δημιουργοί είναι να συμμετέχουμε στα δρώμενα. Κάνοντάς το ενδεχομένως με έναν κοινωνικό αντίκτυπο, ο οποίος φιλοδοξούσαμε, όπως και πολλοί άλλοι καλλιτέχνες που ήρθαν στην Αθήνα, να έχει αποτέλεσμα. Αυτό καταλάβαμε ότι δρούσε και δρα μέσα σε μια φούσκα. Βρισκόμαστε τελικά στον κόσμο του πολιτισμού σε μια φούσκα, και αν κάτι προσπαθούμε με το ΑΝΤΙ, είναι να βγούμε έξω από αυτή και να συνομιλήσουμε με τον κόσμο, με τον οποίο συνήθως δεν συνομιλούμε. Έχουμε μια γλώσσα που είναι κρυπτική, αναφέρεται σε πράγματα που αφορούν μόνο την κοινότητά μας, γυρνά πολύ συχνά επιδεικτικά το πρόσωπο μακριά από την τεχνολογία, από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πράγματα τα οποία είναι η ζωή μας σήμερα. Θα δείτε μια έκθεση, ένα ζαχαρωτό για τα μάτια, κάτι που θα προκαλέσει τις αισθήσεις σας με πολλούς τρόπους και όχι μόνο οπτικά, αφού θα είναι ένας χώρος που θα μπορείτε να τον κατοικήσετε και εσείς. Δεν θα είναι ένας λευκός εκθεσιακός χώρος».

Τηρούμε, λοιπόν, κι εμείς στάση ενεργούς αναμονής!

6η Μπιενάλε της Αθήνας ΑΝΤΙ, 26 Οκτωβρίου - 9 Δεκεμβρίου 2018