Artnews

Υψηλό ενδιαφέρον για έργα των Μεγάλων Δασκάλων της ζωγραφικής στο Sotheby's

2018-07-09 12:44:00

J.M.W. Turner, The Lake of Lucerne from Brunnen (1842) © Sotheby's

Ανανεωμένο ενδιαφέρον για τα πορτραίτα των βορειοευρωπαίων ζωγράφων έδειξαν οι συλλέκτες στη βραδινή δημοπρασία έργων των Μεγάλων Δασκάλων της ζωγραφικής του Sotheby's την περασμένη Τετάρτη 4 Ιουλίου, η οποία συγκέντρωσε συνολικά 35,2 εκατομμύρια λίρες (42,6 εκατομμύρια μαζί με τις προμήθειες) από την πώληση 66 προσφερόμενων έργων.

Πρόκειται, άραγε, για σημείο των καιρών μετά το αστρονομικό ποσό για έναν πίνακα του Λεονάρντο ντα Βίντσι; Ή μήπως έπαιξε ρόλο και το ότι το πρώην μέλος των Spice Girls και νυν σχεδιάστρια μόδας, Victoria Beckham, είχε παρουσιάσει μερικά από τα έργα της δημοπρασίας στο κατάστημά της στο Mayfair λίγες μέρες πριν τη δημοπρασία;

Ανάμεσα σε αυτά ήταν και το κορυφαίο έργο της δημοπρασίας, Portrait of a Venetian Nobleman (γύρω στο 1620) από τον Ρούμπενς, ένα κατσουφιασμένο πορτραίτο που είχε να εμφανιστεί στην αγορά από τη δεκαετία του 1950 που το αγόρασε ο ολλανδός συλλέκτης Hans Wetzlar. Το έργο πωλήθηκε για 4,6 εκατομμύρια λίρες (5,4 εκατομμύρια μαζί με τις προμήθειες), μια τιμή-ρεκόρ για πορτραίτο ενός μόνο ατόμου από τον καλλιτέχνη. Βέβαια, το έργο είχε εγγύηση, όπως και ένα ακόμη έργο του 15ου αιώνα με τη Μαρία της Βουργουνδίας, φιλοτεχνημένο από κάποιο ζωγράφο της Ολλανδικής ή Νοτιο-Γερμανικής Σχολής. Το φωτογενές πορτραίτο σε προφίλ πωλήθηκε για 1,7 εκατομμύρια λίρες (2 εκατομμύρια μαζί με τις προμήθειες, έναντι μιας αρχικής τιμής εκτίμησης για 1-1,5 εκατομμύρια λίρες) και είχε επίσης εκτεθεί στο κατάστημα της Beckham.


Ρούμπενς, Portrait of a Venetian nobleman © Sotheby's

Το ίδιο ίσχυσε και για το Portrait of a man with a spotted fur collar (γύρω στο 1508) του Λούκας Κράναχ του Πρεσβύτερου, ένα πρώιμο έργο που πιστεύεται ότι ο καλλιτέχνης φιλοτέχνησε όσο ήταν στην Ολλανδία. Το έργο πωλήθηκε κοντά στην υψηλή τιμή εκτίμησης για 2 εκατομμύρια λίρες (2,4 εκατομμύρια μαζί με τις προμήθειες) -και αυτό με εγγύηση.

Όπως πολλοί, έτσι και στο Sotheby's, πιστεύουν ότι υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον στο κοινό για τους Μεγάλους Δασκάλους της ζωγραφικής. Όπως αναφέρεται στην Art Newspaper, εκτός από τα 1.250 άτομα που επισκέφθηκαν την έκθεση στο κατάστημα της Beckham, 7.100 ακόμη άνθρωποι επισκέφθηκαν την έκθεση που παρουσιάστηκε στον οίκο για πέντε μέρες πριν τη δημοπρασία -το διπλάσιο νούμερο απ' ό,τι συνήθως. «Ήταν η μοναδική φορά που είδα κόσμο να κάνει ουρά για να δει έργα δημοπρασίας των Μεγάλων Δασκάλων», είπε ο επικεφαλής διεθνώς του τμήματος πινάκων των Μεγάλων Δασκάλων, Alex Bell.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν μια δημοπρασία που δεν είχε μόνο μερικά πολύ καλά έργα σε πολύ υψηλές τιμές, αλλά πολλά καλά έργα που ήταν φρέσκα στην αγορά, ειδικά τα έργα των Ολλανδών ή Φλαμανδών, τα οποία συνολικά απέφεραν 21,6 εκατομμύρια λίρες, μαζί με τις προμήθειες. Ένα από αυτά ήταν και το The Oyster Meal του ζωγράφου της Ολλανδικής Χρυσής Εποχής, Jacob Ochtervelt, το οποίο πωλήθηκε για 1,6 εκατομμύρια λίρες (1,9 εκατομμύρια μαζί με τις προμήθειες, με αρχική τιμή εκτίμησης στα 1,5 και 2,5 εκατομμύρια λίρες) -έχοντας από πίσω ήδη προσφορά. Τον πίνακα είχαν αρπάξει από ένα θησαυροφυλάκιο οι Ναζί κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και μόλις πρόσφατα επεστράφη στους νόμιμους ιδιοκτήτες του.


Η Μαρία της Βουργουνδίας © Sotheby's

Παρόλο που η δημοπρασία δεν είχε ιδιαίτερες εξάρσεις, πωλήθηκε συνολικά το 77% των προσφερόμενων έργων: ένα πολύ καλό ποσοστό για τη συγκεκριμένη κατηγορία δημοπρασιών, η οποία συνήθως έχει πολλά σκαμπανεβάσματα. Αυτό ίσως να οφειλόταν και στο ότι ήταν εμφανώς περισσότερες οι εγγυήσεις για τα έργα σε προσφορά -14 για την ακρίβεια. Παρόλο που είναι πανταχού παρούσες τόσο στις δημοπρασίες ιμπρεσιονιστικής και μοντέρνας τέχνης, όσο και στις δημοπρασίες μεταπολεμικής και σύγχρονης τέχνης, οι εγγυήσεις δε συνηθίζονταν μέχρι πρότινος για έργα των Μεγάλων Δασκάλων της ζωγραφικής.

Ο επικεφαλής του Sotheby's για δημοπρασίες πινάκων των Μεγάλων Δασκάλων, Andrew Fletcher, εξήγησε ότι αυτό δεν προέκυψε από μια ανάγκη να εξασφαλίσουν ένα καλό αποτέλεσμα. «Έχουμε έναν πυρήνα ανθρώπων με τους οποίους δουλεύουμε στενά, οι οποίοι άρχισαν να μας παίρνουν από τον Απρίλιο και να μας ρωτούν αν έχουμε τίποτα καλό για αυτούς», λέει και συμπληρώνει: «Βλέπουν την αξία τους», εννοώντας την καλλιτεχνική αξία του έργου, όχι τη χρηματική.

Σε αυτό συνηγορεί και ο γνωστός λονδρέζος έμπορος έργων των Μεγάλων Δασκάλων, Johnny van Haeften, ο οποίος αγόρασε το έργο A cobbled street in a town with people conversing του Jacobus Vrel για 690.000 λίρες (838.000 μαζί με τις προμήθειες): «Υπάρχει θερμό ενδιαφέρον στην αγορά. Ο κόσμος έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί πόσο υποτιμημένοι είναι οι πίνακες των Μεγάλων Δασκάλων». Ο διευθυντής της λονδρέζικης γκαλερί Agnew's, Anthony Crichton-Stewart, συμπλήρωσε ότι ρόλο στην επιτυχία της δημοπρασίας έπαιξε το ότι υπήρχαν «πολλά καλά έργα με λογικές τιμές εκτίμησης και καλή προέλευση», τα οποία είναι τα βασικά που χρειάζονται οι αγοραστές για να ενδιαφερθούν σοβαρά.


Λούκας Κράναχ ο Πρεσβύτερος, Portrait of a man with a spotted fur collar (γύρω στο 1508) © Sotheby's

Εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι δύο έργα του Joseph Wright of Derby, ένα πορτραίτο του Charles Hunt of Wirksworth (με τιμή εκτίμησης 1-1,5 εκατομμύρια λίρες) και ένα της γυναίκας του, Susannah Arkwright, και της κόρης τους Mary Anne (με τιμή εκτίμησης 1,5-2 εκατομμύρια λίρες), πωλήθηκαν τελικά ως ένας λαχνός για 2 εκατομμύρια λίρες σε μία μοναδική προσφορά στο τηλέφωνο. Καθότι υπήρχε ήδη μία προσφορά ως εγγύηση για την πώληση του έργου, μάλλον ο αγοραστής είχε προσυμφωνήσει με τον οίκο να πάρει τα δύο έργα στην τιμή του ενός. Κατά τα άλλα, η μαρμάρινη προτομή του Κανόβα Bust for Peace πωλήθηκε τελικά για 5,3 εκατομμύρια λίρες (μαζί με τις προμήθειες), μια νέα τιμή-ρεκόρ για έργο του καλλιτέχνη σε δημοπρασία και πολύ παραπάνω από τα 3,9 εκατομμύρια λίρες που δόθηκαν για το Bust of Murat τον περασμένο Νοέμβριο.

Εκείνη την ημέρα πωλήθηκε, επίσης, μια υδατογραφία του Τέρνερ με τίτλο The Lake of Lucerne from Brunnen (1842) για 2 εκατομμύρια λίρες (με προμήθειες και αρχική τιμή εκτίμησης στα 1,2-1,8 εκατομμύρια). Το έργο δημιουργήθηκε μετά από ανάθεση του πάτρονά του, Elhanan Bicknell, για να συνοδεύσει το έργο Blue Rigi, το οποίο είχε φτάσει την τιμή-ρεκόρ των 4,95 εκατομμυρίων λιρών στο Sotheby's το 2006, πριν καταλήξει στην Tate Britain. Ο ειδικός σε έργα σε χαρτί λονδρέζος έμπορος Stephen Ongpin εξεπλάγη που η υδατογραφία δεν πωλήθηκε για υψηλότερη τιμή: «Το 1863 που πωλήθηκε για πρώτη φορά στον Christie's, μετά το θάνατο του Bicknell, είχε πωληθεί για διπλάσια τιμή από το Blue Rigi [για 714 λίρες]».