Artnews

AnnexM: Βουτιά στα εικαστικά για το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

2018-07-10 16:13:00

Θοδωρής Προδρομίδης, Προς την Τράπεζα του Μέλλοντος, 2013 © Θοδωρής Προδρομίδης

Από την Αννίτα Αποστολάκη

Ένα μεγάλο στοίχημα βάζει από σήμερα το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με το νεοσύστατο κέντρο του για τις εικαστικές τέχνες annexM. Το διακαλλιτεχνικό project space που θα καταλαμβάνει αδρανείς χώρους του Μεγάρου αποτελεί μια προσπάθεια να ζωντανέψει το κτίριο και τη μέρα, διευρύνοντας το κοινό του μέσα από καλλιτεχνικά δρώμενα. «Είναι η λοξή ματιά του Μεγάρου στα εικαστικά», δήλωσε η διευθύντρια του annexM, Άννα Καφέτση.

Υπό την επιμέλειά της είναι η εκθεσιακή τριλογία «Η άγραφη βιβλιοθήκη», με την οποία εγκαινιάζει τις δραστηριότητές του το annexM απόψε στις 8:30 μ.μ. Με θέμα τα βιβλία, τους αναγνώστες και τους συγγραφείς, η τριλογία εξετάζει τα πολλαπλά δίκτυα διασυνδέσεων μεταξύ των τριών αυτών αξόνων παρουσιάζεται στο πλαίσιο της Αθήνα 2018 – Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου. Παρόλο που βασικό πρόταγμα της διοργάνωσης είναι το βιβλίο, όπως είπε η συντονίστριά της Εριφύλλη Μαρωνίτη, εξαρχής δεν ήθελαν να εστιάσουν «με σχολαστικισμό» σε αυτό, αλλά να το προσεγγίσουν «με έναν πιο ευρύ τρόπο, ανοιχτό σε νέες προτάσεις και νέους δημιουργούς».

Η στρατηγικής σημασίας συνέργεια μεταξύ του Μεγάρου και του δήμου Αθηναίων ξεκινάει με την έκθεση Ο τελευταίος αναγνώστης, η οποία παρουσιάζει από απόψε στο κοινό 15 έργα μεγάλων διαστάσεων από 10 κορυφαίους διεθνείς καλλιτέχνες στον Κήπο του Μεγάρου. Στη συνέργεια αυτή συμμετέχει δυναμικά και το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά (ΔΘΠ), με την παρέμβαση Κιβωτός, μια σειρά αναπάντεχων αφηγήσεων, την οποία ο επιμελητής της και διευθυντής του ΔΘΠ Νίκος Διαμαντής έχει συλλάβει ως ένα panopticum ζωντανού λόγου. Μεγάλες προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων και τεχνών όπως η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, ο Γιώργος Βέλτσος και ο Σάββας Μιχαήλ, θα αφηγηθούν στα εγκαίνια αποσπάσματα, φράσεις και λέξεις από κείμενα ή ποιήματα των Καβάφη, Τζόυς, Μπέκετ, Μπόρχες, Μάντελσταμ κ.ά.


Dora Garcia, The Joycean Society, 2013 © Auguste Orts & The Joycean Society by Dora Garcia

Ανάγνωση και τέχνη
Η λογοτεχνία και η ανάγνωση βρίσκονται στο επίκεντρο της έκθεσης, καθώς προσεγγίζει το βιβλίο από μια εννοιολογική διάσταση, αναδεικνύοντας τον κεντρικό ρόλο που έχουν η γραφή και η ομιλία στο έργο των καλλιτεχνών.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα το έργο Remarks on Color (1994) του Gary Hill, στο οποίο ένα κορίτσι 8 χρονών προσπαθεί να διαβάσει φωναχτά το πρώτο μέρος από τις «Παρατηρήσεις πάνω στα χρώματα» του Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν, μπαίνοντας στο ρόλο ενός ενήλικα αναγνώστη της φιλοσοφίας, αλλά και το Προς την Τράπεζα του Μέλλοντος (2013) του Θοδωρή Προδρομίδη, όπου ένας από τους δύο χαρακτήρες του έργου διαβάζει τα ποιήματα «Κρυμμένα» και «Η Τράπεζα του Μέλλοντος» του Κ.Π. Καβάφη.

Εξίσου άμεσες αναφορές σε λογοτέχνες και το έργο τους υπάρχουν στο έργο The Joycean Society (2013) της Dora Garcia, το οποίο εστιάζει σε μια ομάδα αναγνωστών, τους Φίλους του Ιδρύματος Τζέιμς Τζόυς στη Ζυρίχη που συναντώνται κάθε εβδομάδα επί 30 χρόνια για να διαβάσουν μαζί το πιο κρυπτικό μυθιστόρημα του ιρλανδού συγγραφέα, το «Η αγρυπνία των Φίννεγκαν» (1939). Αλλά και στο Sin Imagen (Dylan Thomas) (2004) του Jorge Mendez Blake που προβάλλει στίχους του ποιήματος «Μη στέργεις ήσυχα να πας σε νύχτα ευλογημένη» (1997) του ποιητή πάνω σε μαύρο φόντο, χωρίς ήχο.

Με έναν πιο ανατρεπτικό τρόπο προσεγγίζεται η ανάγνωση στη δικάναλη βιντεοπροβολή της περφόρμανς I wish I could not be traced in the archives (2013) της Τουρκάλας Didem Erk, η οποία διαβάζει το 65 σελίδων βιβλίο «Αποκρυπτογράφος Μυστικών» του Gurgene Korkmazel Sirkiran και στο τέλος τρώει τις σελίδες του. Ενώ οι νεαροί Παλαιστίνιοι Basel Abbas & Ruanne Abou Rahme με το έργο τους When the fall of the dictionary leaves all words lying in the street (2015), το τρίτο μέρος της τριλογίας «The Incidental Insurgents (2012-2015) και το μόνο έργο της έκθεσης σε εσωτερικό χώρο, ουσιαστικά παρουσιάζουν ένα πολυεπίπεδο οπτικό αφήγημα-οδοιπορικό σε κεφάλαια.

Μοναδική σε μια έκθεση όπου όλα τα έργα είναι σε μορφή βίντεο, η εγκατάσταση Αναγνώστες ή σημειώσεις επί σημειώσεων (1999-2018), ένα έργο εν εξελίξει του Κύριλλου Σαρρή, αποτελείται από έναν αυτοφωτιζόμενο «πάγκο ανάγνωσης» μήκους 15 μέτρων, όπου παρατάσσονται 75 σελίδες από τις καταχωρίσεις ενός αρχείου αναγνωστών της «Αγρυπνίας των Φίννεγκαν», με φωτογραφίες από το «Σημειώσεις για την Αγρυπνία των Φίννεγκαν» του Roland McHugh που προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει το βιβλίο του Τζόυς -μια αναγνωστική διαδρομή που αντιμετωπίζει την ανάγνωση ως μία κατάσταση διαρκούς μετάβασης.


Didem Erk, I wish I could not be traced in the archives, 2013 © Didem Erk & Zilberman Gallery

«Δε θα μπορούσα να είμαι περισσότερο χαρούμενη που το annexM εγκαινιάζεται με ένα τόσο στιβαρό project όπως Η άγραφη βιβλιοθήκη», μας είπε η κ. Καφέτση, η οποία εδώ και χρόνια ενδιαφέρεται για τη θέση που έχει ο λόγος, η γραφή και η ανάγνωση στο έργο των καλλιτεχνών. Μας κάλεσε, επίσης, να δούμε την έκθεση ως μία ανοιχτή βιβλιοθήκη στο δημόσιο χώρο, στην οποία οι οθόνες λειτουργούν ως τα αναγνωστήρια που φωτίζουν τα έργα/βιβλία και μαζί με αυτά έναν από τους πιο αγαπημένους κήπους της Αθήνας. Η ίδια ελπίζει ότι με αυτόν τον τρόπο η σύγχρονη τέχνη θα επικοινωνηθεί και σε ένα κοινό λιγότερο εξοικειωμένο με αυτήν, όπως τους απλούς περιπατητές στον Κήπο του Μεγάρου, παρακινώντας τους να δουν κάτι διαφορετικό.

Εκτός αυτού, εμείς με τη σειρά μας ελπίζουμε ότι το annexM θα καταφέρει όχι μόνο να αναζωογονήσει την κίνηση προς το Μέγαρο, αλλά και να ενδυναμώσει την εικόνα ενός από τους πιο εμβληματικούς πολιτιστικούς χώρους της πόλης.

Ο τελευταίος αναγνώστης, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 10 Ιουλίου - 16 Σεπτεμβρίου 2018, Ώρες λειτουργίας: 19:00-24:00