Artnews

Πέτρα και Μέταλλο: H Αρχαία Μεσσήνη συνομιλεί με σύγχρονα γλυπτά

2018-07-11 12:42:00

Γιώργος Ζογγολόπουλος, Κυκλαδικό © Άγγελος Μωρέτης

Από την Αναστασία Μανιουδάκη

Η Αρχαία Μεσσήνη μας καλεί ξανά αυτό το καλοκαίρι για ένα ακόμη πολιτιστικό γεγονός. Έντεκα έργα του Γιώργου Ζογγολόπουλου και έντεκα έργα του Γιώργου Χουλιαρά θα στηθούν από τις 14 Ιουλίου στους δημόσιους χώρους ανάμεσα στα αρχαία μνημεία, με τη φροντίδα της επιμελήτριας Ίριδας Κρητικού. Η έκθεση Ζογγολόπουλος-Χουλιαράς: Μεσσάνα στόχο έχει να προκαλέσει μια συνομιλία του παλιού με το νέο στο δημόσιο χώρο της αρχαίας πόλης μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, με την προοπτική να παραμείνει και αργότερα.

Για πρώτη φορά η σύγχρονη τέχνη παρεμβαίνει σε τόσο μεγάλη έκταση σε έναν αρχαιολογικό χώρο. Το όλο εγχείρημα κατέστη δυνατό μετά από ανοιχτή πρόσκληση του επί χρόνια ανασκαφέα του χώρου Καθηγητή Πέτρου Θέμελη. Όπως μας είπε, η «κοινωνικοποίηση των αρχαίων μνημείων», η συνύπαρξη δηλαδή αρχαίας και σύγχρονης τέχνης, είναι για εκείνον ένα τεράστιο βήμα προόδου για τα ελληνικά δεδομένα.

Ο κ. Θέμελης αναφέρθηκε επίσης και στον τρόπο που οι αρχαίοι κάτοικοι της πόλης αντιμετώπιζαν την τέχνη: «Η Μεσσήνη ήταν μια κοσμοπολίτικη ελληνιστική και ρωμαϊκή πόλη, στην οποία ζούσαν εξελληνισμένοι Ρωμαίοι, εκρωμαϊσμένοι Έλληνες και διάφοροι άλλοι. […] Αυτή η πόλις μπορούσε να καλέσει καλλιτέχνες από όλο τον πολιτισμένο κόσμο επομένως και Έλληνες για να θέσει έργα μέσα στα μνημεία, ανάμεσα στα μνημεία. Πάρα πολλά έργα, μόνο το Ασκληπιείο είχε 140 χάλκινους ανδριάντες, μόνο το Ασκληπιείο, το αίθριο του, στο ύπαιθρο εκτεθειμένα.»


Γιώργος Χουλιαράς, Προμηθέας © Άγγελος Μωρέτης

Όλη η πόλη ήταν ένα ανοιχτό μουσείο, με έργα τέχνης να εκτίθενται ακόμη και στα λουτρά της. Η τέχνη και μάλιστα η γλυπτική για τους αρχαίους Έλληνες ήταν ένα κατ΄εξοχήν δημόσιο αγαθό. Δυστυχώς τίποτα από όλα αυτά δε σώζεται μέχρι τις μέρες μας, όμως, στο πλαίσιο της έκθεσης, ο αρχαιολογικός χώρος θα γεμίσει ξανά με γλυπτά, θυμίζοντας κάτι από την αρχαία αίγλη της.

Τα σύγχρονα μεταλλικά γλυπτά έχουν τοποθετηθεί οργανικά σε σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο, ακολουθώντας τη διαδρομή του επισκέπτη, ο οποίος δεν αποσπάται από επεξηγηματικές λεζάντες, αλλά μπορεί να αναγνωρίσει τα έργα μέσω ενός ειδικού φυλλαδίου. Έτσι, συνυπάρχουν αρμονικά με τα πέτρινα μνημεία και ταυτόχρονα επαναπροσδιορίζουν το μεσσηνιακό τοπίο. Κάτι που επιτυγχάνεται χάρη και στη λιτή, δωρική όψη των σύγχρονων έργων, τα οποία αποκαλύπτουν τη χαρακτηριστική στάση τόσο του Ζογγολόπουλου όσο και του Χουλιαρά απέναντι στην τέχνη της γλυπτικής. Δωρικότητα που αποτυπώνεται και στον τίτλο της έκθεσης, αφού «Μεσσάνα» είναι το όνομα της Μεσσήνης στη δωρική διάλεκτο.

Σαφώς, εκτός από τον εμφανή διάλογο των αρχαίων μνημείων με τα σύγχρονα γλυπτά, διαφαίνεται και η συνομιλία μεταξύ των έργων των δύο καλλιτεχνών, κυρίως στα σημεία της έκθεσης όπου εκτίθενται παράλληλα. «Η τέχνη είναι η απέραντη αλληλεγγύη των ζωντανών και των νεκρών», υπογράμμισε ο Γιώργος Χουλιαράς, ανακαλώντας τη φράση του Γιώργου Σεφέρη, για να αναφερθεί τόσο στο δέσιμο του παλιού με το νέο όσο και στη συνύπαρξη των δικών του έργων με αυτά του Γιώργου Ζογγολόπουλου. Για την ίδια την επιλογή των έργων, ο κ. Χουλιαράς μας είπε: «Επέλεξα τα έργα μου με βάση το υλικό, τις φόρμες και την κλίμακά τους, έτσι ώστε να είναι μεγάλες και αντανακλαστικές οι επιφάνειες και να χρησιμοποιούν όσο το δυνατόν περισσότερο το φυσικό φως».

Στην αρχαία Μεσσήνη, λοιπόν, αυτό το καλοκαίρι για να θαυμάσουμε το σμίξιμο του μετάλλου και της πέτρας!

Ζογγολόπουλος-Χουλιαράς: Μεσσάνα, Αρχαία Μεσσήνη, 14 Ιουλίου - 30 Σεπτεμβρίου 2018