Artnews

H Τριλογία Περί Ψυχής της Λίλας Κουφοπούλου

2018-07-18 17:18:08

Συνέντευξη στην Αννίτα Αποστολάκη

Η Λίλα Κουφοπούλου είναι από τους ανθρώπους που κυνήγησαν το όνειρό τους, αφού τόλμησε να αφήσει μια επιτυχημένη καριέρα για να κάνει την τέχνη μέρος της ζωής της. Η εικαστική ματιά της έχει επαινεθεί διεθνώς αφού πρόσφατα ήταν η μόνη ζωγράφος φιναλίστ για τα Greek International Women Awards 2017 στην κατηγορία Art & Design. Με αφορμή τη συμμετοχή της στην ομαδική έκθεση με τίτλο «Αφαίρεση και Χειρονομία» από την πολιτιστική πλατφόρμα #Rest@rt στο νέο υπερπολυτελές ξενοδοχείο CANAVES OIA EPITOME στη Σαντορίνη μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, συναντηθήκαμε ένα πρωινό στο ατελιέ της, σε μια από αυτές τις κουβέντες που ξεκινούν χωρίς να τελειώνουν ποτέ.

Μεγαλωμένη σε οικογένεια με αγάπη για τις καλές τέχνες, ήξερε από μικρή ότι θα γίνει ζωγράφος. Η πόρτα της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ), όμως, δεν άνοιξε στις πρώτες δύο προσπάθειες κι έτσι, αποφάσισε να αξιοποιήσει τις δυνατότητές της στο σχέδιο, την επικοινωνία και την αισθητική σπουδάζοντας Graphic Design και Marketing. Από εκεί, άνοιξε ο δρόμος για το διαφημιστικό χώρο, όπου εργάστηκε για εννέα χρόνια ως Art Director σε κορυφαίες εταιρείες όπως η BBDO, η Ted Bates και η Saatchi & Saatchi τη δεκαετία του ’80 – τη χρυσή εποχή της δημιουργικής διαφήμισης.

Την ίδια δεκαετία, η Λίλα κερδίζει σημαντικές διακρίσεις όχι μόνο στο χώρο της διαφήμισης, αλλά και στο χώρο του πολιτισμού. Της απονέμεται το εθνικό βραβείο αφίσας για την Ελλάδα στο διαγωνισμό που προκήρυξε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Διεθνής Ένωση Διαφημιστών το 1985 με θέμα «Η Ευρώπη και το Μέλλον μου» στις Βρυξέλλες, προσκαλείται ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στη ΕUROPEAN YOUTH WEEK 1985 που οργάνωσε η Association des Jeunes pour l’ Education, la Culture at les Loisirs στο Παρίσι, και της απονέμεται τιμητικό μετάλλιο από τον Αντιπρόεδρο του Συμβουλίου της Γαλλίας Monsieur J. Marigné, ως εκπροσώπου της χώρας μας στην ίδια πολιτιστική εκδήλωση.

Παρά τις επιτυχίες της όμως στο χώρο της επικοινωνίας, η καρδιά της Λίλας παραμένει στη ζωγραφική. Κι έτσι, όταν της γίνεται πρόταση να αναλάβει εξ ολοκλήρου την επικοινωνία ενός σημαντικού πελάτη, συλλογίζεται πολύ σοβαρά αν θέλει ν’ αφήσει πίσω το όνειρό της για πάντα, ή να συνεχίσει τα γνωστά επαγγελματικά της βήματα. Η καρδιά της επέλεξε τελικά τις καλές τέχνες. Το 1987 δίνει σιωπηλά εξετάσεις για την ΑΣΚΤ, περνά 7η κατά σειρά προτεραιότητας στην Αθήνα χωρίς καμιά προετοιμασία, και ξαναγίνεται φοιτήτρια παράλληλα με την καθημερινή της εργασία.

Με την εμπειρία πλέον ενάμιση έτους στην ΑΣΚΤ, την εμπειρία της οπτικής επικοινωνίας από το χώρο της διαφήμισης, αλλά και το ενδιαφέρον για τη ζωγραφική μέσω των υπολογιστών και βίντεο που μόλις είχαν αρχίσει να ακούγονται τότε ως νέα μέσα τέχνης στην Ελλάδα, αποφασίζει να φύγει για την Αμερική. Το Σεπτέμβρη του 1989 γίνεται δεκτή στο School of Museum of Fine Arts in Boston και το Δεκέμβρη της ίδιας χρονιάς φεύγει για τη Βοστόνη.

Εκεί της δίνεται η ευκαιρία να ξεδιπλώσει όλο το δημιουργικό της ταλέντο, χρησιμοποιώντας πρωτοποριακά για την εποχή μέσα. Μετά από ένα τετράμηνο σπουδών στα μέσα τέχνης και τεχνολογίας που εξελίσσονται ραγδαία εκείνη την περίοδο στην Αμερική, και χάρη στην πολύχρονη εμπειρία της σε πολλούς τομείς αισθητικής, το School of the Museum of Fine Arts in Boston, σε συνεργασία με το Tufts University, επειδή αναγνώρισε την πολύτιμη εικαστική εμπειρία της, την προήγαγε σε μεταπτυχιακό επίπεδο, το οποίο εγκαινίασε το 1992 ένα νέο τμήμα στο Tufts University. Παράλληλα, για δύο χρόνια είχε και την εμπειρία της πανεπιστημιακής διδασκαλίας στο School of Museum of Fine Arts in Boston, καθώς εργάστηκε ως βοηθός καθηγητή στο μάθημα «Advanced Concepts in Graphic Communication», με καθηγητή τον Tom Norton. Μετά από δύο χρόνια απαιτητικών σπουδών και λαμβάνοντας πέντε υποτροφίες από τα προαναφερθέντα πανεπιστήμια, η Λίλα ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της τίτλο Master in Fine Arts με ένα έργο αφηρημένης βιντεο-τέχνης (abstract video art), το οποίο συνδύαζε τέχνη και τεχνολογία με πρωτοποριακό για εκείνη την εποχή τρόπο, με τίτλο ΧΑΟΣ & ΨΥΧΗ.

Εμπνεόμενη από το ταξίδι μετ’ εμποδίων προς την εκπλήρωση του ονείρου της, η Λίλα επέλεξε ως θέμα της διατριβής της ένα πολύ γνωστό κομμάτι του ελληνικού πολιτισμού, το μύθο του Έρωτα και της Ψυχής. Οι τέσσερις δοκιμασίες που έδωσε η Αφροδίτη στην Πριγκίπισσα Ψυχή για να κερδίσει πίσω το σύζυγό της Έρωτα, γίνονται συμβολικά οι δοκιμασίες που χρειάζεται να ξεπεράσει κάποιος στη ζωή του, προκειμένου να φτάσει τα όνειρά του. Στο βίντεο, κάθε μέρος των τεσσάρων δοκιμασιών της Ψυχής αντιστοιχεί σε μια μινιμαλιστική απεικόνιση των δοκιμασιών που έπρεπε να ξεπεράσει η ηρωίδα του μύθου, προκειμένου να αποδείξει στη θεά Αφροδίτη ότι αξίζει να ζει με τον Έρωτα –μια μεταφορά για τον όποιο στόχο ζωής ερωτεύεται ο καθένας μας.

CHAOS & PSYCHE - Abstract Video Art by Lila KoufopoulouVimeo

Το έργο αυτό θα γίνει αργότερα το πρώτο μέρος μιας τριλογίας που δημιούργησε η καλλιτέχνης με τον τίτλο «ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ: ΧΑΟΣ & ΨΥΧΗ, ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΨΥΧΗΣ, ΟΝΕΙΡΑ», η οποία περιλαμβάνει τρία διαφορετικά μέσα έκφρασης (video art, ποίηση και ζωγραφική). Πρόκειται για μια τριλογία που έχει διάρκεια 26 χρόνων, δημιουργήθηκε σε δύο διαφορετικές πόλεις και ηπείρους, και σε τελείως διαφορετικές χρονικές περιόδους. Στο επίκεντρο του έργου αυτού βρίσκεται η μεταμόρφωση της ψυχής μια γυναίκας, η ενδυνάμωση της ψυχής της μέσα από τις δοκιμασίες που η ζωή της παρουσιάζει, καθώς και η χαρά να ξαναζεί τη ζωή της σαν παιδί και η αξία του να ονειρεύεται.

Το 2000 η καλλιτέχνιδα παρουσιάζει το δεύτερο μέρος της Τριλογίας Περί Ψυχής στη Φιλοθέη, το οποίο ονομάζεται ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΨΥΧΗΣ. Οι 17 πίνακες με ακρυλικά υποστηρίζονται από ισάριθμα ποιήματα που έχει γράψει η ίδια. «Μετά από μια περίοδο απόστασης από την τέχνη και την τεχνολογία, η ζωγραφική ήταν αυτό που τελικά ξεκλείδωσε και πάλι τη δημιουργική μου ενέργεια», μου λέει η Λίλα, εξηγώντας μου γιατί από τα νέα μέσα επέστρεψε στη ζωγραφική. Τα έργα αυτά απεικονίζουν τα πρώτα χαρούμενα, αφυπνιστικά ταξίδια της ψυχής της Πριγκίπισσας Ψυχής, μετά το ευτυχές τέλος των τεσσάρων δοκιμασιών. Μεταφορικά, η σειρά αυτή εστιάζει όχι μόνο στο νεοαποκτηθέντα αυτοσεβασμό και την αυτοεκτίμηση που αποκτά μια γυναίκα ξεπερνώντας μια σημαντική για τη ζωή της κρίση, αλλά και στην εσωτερική ισορροπία και αρμονία που αισθάνεται, καθώς αποδέχεται το δικαίωμά της να ξαναβλέπει τη ζωή σαν παιδί.


Λίλα Κουφοπούλου, Your Dream Is Born ©Λίλα Κουφοπούλου

Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια η Λίλα ζωγραφίζει με ακρυλικά σε καμβά, συνεχίζοντας να δημιουργεί το τρίτο μέρος της Τριλογίας Περί Ψυχής, το οποίο ονομάζεται ΟΝΕΙΡΑ. Σε αυτήν τη σειρά, η ηρωίδα Πριγκίπισσα Ψυχή αποσυμβολίζει διαισθητικά και ερμηνεύει τα όνειρα της, τα οποία την βοηθούν ν’ αποφασίζει, να ελπίζει, να βλέπει τ’ αόρατα, ν’ αναγνωρίζει τα γνωστά και να κάνει γνωστά τα άγνωστα, στην προσπάθειά της να ξορκίσει το φόβο και να γνωρίσει την κάθαρση, καλωσορίζοντας παράλληλα επόμενες προκλήσεις. Η Λίλα συνοδεύει την εικαστική της αναζήτηση διαβάζοντας εδώ και χρόνια για τα όνειρα, όχι μόνο την πιο πρόσφατη προσέγγιση του Καρλ Γιουνγκ, αλλά και για τη θέση που είχαν τα όνειρα στην αρχαιότητα ως μέθοδος διάγνωσης για τη θεραπεία των ασθενών στα Ασκληπιεία, όπως επίσης και για το ρόλο που έπαιζαν στις αποφάσεις της καθημερινής ζωής των Ινδιάνων της Αμερικής.

Παρά τον αφαιρετικό τρόπο ζωγραφικής τον οποίο είχε χρησιμοποιήσει και στην προηγούμενη σειρά έργων της ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΨΥΧΗΣ, η γαλάζια σειρά ΟΝΕΙΡΑ βρίσκεται σε μια διαφορετική μορφή κίνησης και ισορροπίας. Τη σειρά αυτή, η καλλιτέχνης την έχει αφιερώσει «σε όσους προσπαθούν να ζήσουν τα όνειρα τους, σε όλους όσους πιστεύουν πως τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα όταν βάζεις την ψυχή και την καρδιά σου σ’ αυτά, και σε όλους όσους σέβονται όχι μόνο τα δικά τους όνειρα, αλλά και τα όνειρα των άλλων βοηθώντας τους να τα πραγματοποιήσουν, προσθέτοντας έτσι στη δημιουργία ενός νέου ανθίζοντος κόσμου που δίνει αξία στην ανθρώπινη ύπαρξη».

Το εντυπωσιακό, με τη συγκεκριμένη σειρά, είναι ότι, η σύνθεση φαίνεται το ίδιο εξισορροπημένη από διαφορετικές μεριές, είτε όταν την κοιτάς κάθετα είτε οριζόντια. «Τα έργα που κάνω τώρα δε θα μπορούσαν να σταθούν, αν δεν είχα γνώσεις καλού κλασσικού σχεδίου» σχολιάζει, και πράγματι, κάποια σχέδια από τις αρχές της σταδιοδρομίας της που βλέπω, ακόμα μαρτυρούν τη σχεδιαστική της δεινότητα. «Για να ζωγραφίσω χρειάζομαι να νιώθω καλά. Παρατηρώντας τον εαυτό μου, με τα χρόνια, έχω μάθει να ισορροπώ τα πράγματα και να καλλιεργώ τις θετικές προοπτικές», μου εξηγεί, και καταλαβαίνω πως είναι ένα από τα μαθήματα που έχει πάρει από τη ζωή και που εφαρμόζει στη δουλειά της.

Ενδιαφέρον χαρακτηριστικό στη σειρά ΟΝΕΙΡΑ είναι πως όλα της τα έργα είναι φωτεινά, χωρίς κανέναν υπαινιγμό του χάους με το οποίο ξεκίνησε. «Οι τρεις σειρές είναι τελείως ανεξάρτητες παρ’ όλο που δημιουργούν παράλληλα μια τριλογία. Κάθε μέρος της τριλογίας είναι μια ολότητα κάτω από την ομπρέλα του γενικότερου πλαισίου», μου εξηγεί.

Τα ΟΝΕΙΡΑ είναι μια δουλειά που αρέσει γι’ αυτό που είναι, για τη χαρά και την αλήθεια της σύλληψης και των συμβόλων της. Τα σύμβολα αυτά κρύβονται διαισθητικά και όχι εσκεμμένα, όπως για παράδειγμα, στο έργο Αγάπη και Χάρις, όπου ένα εκπαιδευμένο μάτι μπορεί να εντοπίσει σύμβολα όπως η καρδιά και ο σταυρός. Η Λίλα προσκαλεί το θεατή να ενεργοποιήσει τη φαντασία του και να δημιουργήσει μέσα από το έργο της τη δική του ιστορία, βλέποντας πράγματα που έχουν σχέση με την δική του ζωή. «Η φαντασία είναι ένα δώρο. Ένα από τα πιο πολύτιμα χαρακτηριστικά που έχουμε ως άνθρωποι. Δυστυχώς την αφήνουμε στην άκρη και την ξεχνάμε», μου λέει.


Λίλα Κουφοπούλου, Αγάπη και Χάρις ©Λίλα Κουφοπούλου

Παρά την κλασσική της παιδεία, η Λίλα δημιουργεί με έναν πηγαίο, διαισθητικό τρόπο. Συλλογίζομαι ότι ίσως κάπως έτσι να δούλευε και ο Jackson Pollock, τα έργα του οποίου, αν τα παρατηρήσει κανείς προσεκτικά, έχουν ένα σχέδιο και μια απόλυτη συνάφεια, παρά την αφηρημένη τους γλώσσα. Γι’ αυτό, μάλλον, ακόμη και συλλέκτες που προτιμούν την παραστατική ζωγραφική, έχουν εκτιμήσει ιδιαίτερα το concept και τα έργα της. Όσο για τις γκαλερί, μου απαντά πως «είμαι πάντα ανοιχτή σε ενδιαφέρουσες συνεργασίες με αξιόλογες γκαλερί και εμπόρους τέχνης, κυρίως στο εξωτερικό».

Μέχρι σήμερα η καλλιτέχνιδα έχει στο ενεργητικό της 11 ατομικές και 14 ομαδικές εκθέσεις σε Ευρώπη και Αμερική, ενώ τα ΟΝΕΙΡΑ εκτίθενται στο διαδίκτυο δημιουργώντας μεγάλο ενδιαφέρον και ζήτηση. Έργα της Λίλας Κουφοπούλου υπάρχουν στην Τράπεζα Πειραιώς, στη Uni-Pharma Pharmaceutical Laboratories, στην Adelco Pharmaceuticals & Cosmetics, σε επαύλεις επιχειρηματιών σε Ευρώπη και Αμερική, καθώς και σε ιδιωτικούς χώρους Ελλήνων εφοπλιστών. Επίσης, έργα της έχουν προσφερθεί αφιλοκερδώς σε δημοπρασίες για την κατασκευή της νέας πτέρυγας του Franciscan Children Hospital της Βοστόνης, για την έρευνα της νόσου κοιλιοκάκης στο Columbia University της Νέας Υόρκης, και ως αποχαιρετιστήρια δώρα σε αποχωρήσαντες πρέσβεις του Καναδά, εκ μέρους των Friends of Canada in Athens.

Για περισσότερες λεπτομέρειες και επικοινωνία μαζί της, επισκεφθείτε: http://lilaco.wixsite.com/lilakoufopoulou 


Tags


Videos


Out & About


Πολιτιστικά Δρώμενα


Αρχαιολογία


Επικαιρότητα