Artnews

Κτερίσματα τέχνης στη μινωική νεκρόπολη των Αρμένων

2018-08-02 14:16:00

©Καλλιόπη Λεμού

Από την Ιωάννα Γκομούζα

Μια βάρκα ψυχοπομπός που οδεύει στον άλλο κόσμο μέσα σε ένα δάσος βελανιδιών, πήλινα πιάτα με πανάρχαια σύμβολα πλάι σε μινωικούς τάφους, κεραμικές σβούρες ως σύγχρονα κτερίσματα σε αρχαίες παιδικές ταφές, μια μαυροφορεμένη λιτή φιγούρα που εποπτεύει ως άλλη προστάτιδα το χώρο. 

Ανέλπιστοι μουσαφίρηδες έρχονται στην αρχαία νεκρόπολη των Αρμένων με την πανσέληνο του Αυγούστου και για δύο εβδομάδες. Περίπου 20 λεπτά από το Ρέθυμνο, στο χώρο όπου χιλιάδες χρόνια πριν βρήκαν την τελευταία κατοικία τους Μινωίτες κάτοικοι της περιοχής, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ρεθύμνης και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης ετοιμάζουν τις Διελεύσεις, μια έκθεση σύγχρονης τέχνης με έργα γνωστών δημιουργών.

«Αγαπώ τους ανοιχτούς χώρους», μας αναφέρει η επιμελήτρια και διευθύντρια του μουσείου, Μαρία Μαραγκού. «Πριν χρόνια είχα επιμεληθεί την έκθεση Μάγια στο κτήμα του Μάνου και της Έπης Παυλίδη, πάλι κατά τη διάρκεια μιας πανσελήνου. Με τσιγκλάει ο χώρος του νεκροταφείου γιατί όλη η ύπαρξη του ανθρώπου στρέφεται γύρω από το θάνατο - είτε τον φοβόμαστε είτε τον σεβόμαστε».

Ο ανασκαφέας Γιάννης Τζεδάκης και η προϊσταμένη της τοπικής εφορείας αρχαιοτήτων, Αναστασία Τζιγκουνάκη αγκάλιασαν την ιδέα της για μια εικαστική δράση. «Θέλαμε μέσα από αυτή την προσπάθεια να μπορέσει να μιλήσει η σύγχρονη τέχνη σε ένα φορτισμένο ιστορικά χώρο μέσα από το μεγάλο οντολογικό ζήτημα του ανθρώπου, το θάνατο. Άλλωστε, όλη η τέχνη, η ποίηση, η μουσική, εκεί βασίζεται», συνεχίζει η κυρία Μαραγκού.

Σ’ αυτό το δάσος των βελανιδιών λοιπόν και των 220 τάφων που έχουν ανασκαφεί μέχρι σήμερα θα παρουσιάσουν γλυπτά και εγκαταστάσεις ο Blind Adam (Θάνος Κυριακίδης), ο Αντώνης Βολανάκης, η Καλλιόπη Λεμού και ο Μανούσος Χαλκιαδάκης. Ερμηνεύοντας την επιλογή η επιμελήτρια σημειώνει ότι «και οι 4 μπορούν να δουλέψουν λιτά, δίχως ναρκισσισμό και προσπάθεια εντυπωσιασμού, όπως ταιριάζει σε έναν τέτοιο χώρο. Άλλωστε, το έργο τους ούτως ή άλλως σχετίζεται με το θέμα της διέλευσης, το πέρασμα στον άλλο κόσμο είτε ως προβληματική είτε ως υλικό».

Τι θα δείξουν λοιπόν οι καλλιτέχνες και πώς σχετίζεται η συγκεκριμένη τους πρόταση συνολικά με την εικαστική διαδρομή τους; Να τι μας είπαν σχετικά.


Blind Adam, La veuve (Η χήρα) ©Blind Adam

Blind Adam: Μια χήρα φρουρός
«Το βασικό έργο που θα παρουσιάσω στη νεκρόπολη των Αρμένων ονομάζεται La veuve (Η χήρα). Πρόκειται για ένα μεγάλης κλίμακας γλυπτό, ένα ανδρείκελο που θυμίζει σταυρό και κατάρτι, και θα εποπτεύει το χώρο ως μια προστάτιδα φιγούρα. Ο σκελετός του είναι σιδερένιος, φορά κάτι σαν εσάρπα, τη μαύρη εσάρπα της χήρας, φτιαγμένη από δίχτυα και κρόσσια. Στην κορυφή φέρει ανεμοδείκτη από χειροποίητα νήματα, ενώ στη βάση υπάρχει ένας τύμβος από ηφαιστειακές πέτρες. Συμβολίζει μια υπερβατική, υπεράνθρωπη φιγούρα, η οποία είναι πέρα από το πένθος και στέκεται σαν ένα σύμβολο-φόρος τιμής συντροφεύοντας τις ψυχές που έχουν ταφεί εκεί πριν από χιλιάδες χρόνια.

»Παράλληλα, ετοιμάζω και μια site specific παρέμβαση. Θα στολίσω τις βελανιδιές με άπειρες μαγνητοταινίες από παλιές κασέτες μουσικής, ένα υλικό με το οποίο πειραματίζομαι τελευταία. Θέλω να μεταμορφωθούν, να αποκτήσουν μια πιο μεταφυσική διάσταση τα δέντρα, ν’ αποκτήσει ο χώρος ζωή. Γιατί όταν φυσά ο αέρας τις μαγνητοταινίες, έχουν πραγματικά μια υπέροχη μουσικότητα. Είναι πολύ ιδιαίτερο υλικό. Ενώ είναι κάτι τεχνητό, ο τρόπος με τον οποίο το χρησιμοποιώ, δίνει ένα πολύ οργανικό αποτέλεσμα.

»Δεν έχω επισκεφθεί την τοποθεσία. Βασίστηκα στις αναλυτικές περιγραφές της επιμελήτριας. Με σαγηνεύει το ότι πρόκειται για έναν ταφικό χώρο, καθώς η δουλειά μου έχει να κάνει πάντα με τον κύκλο της ζωής και του θανάτου. Τα έργα μου αφορούν σταθερά ένα μεταίχμιο, ισορροπούν μεταξύ ζωής και θανάτου, συνειδητού και ασυνείδητου, ορατού και αόρατου, ύπνου και ξύπνιου.

»Η Χήρα είναι μέρος μιας καινούργιας δουλειάς που ονομάζεται "Volcanic". Είναι το επόμενο βήμα μετά το Holy Glory (2016) που αφορούσε το έργο του Καζαντζάκη, ιδιαίτερα την Ασκητική. Τη μορφή της Χήρας πυροδότησε η εικόνα με το σταυρό από τον τάφο του Καζαντζάκη, ένα μεταφυσικό σημείο. Ήθελα να κάνω μια δική μου εκδοχή ενός συμβόλου που θα ταίριαζε σε έναν ταφικό χώρο. Ένας σταυρός όμως που δεν έχει να κάνει με το θρησκευτικό σύμβολο. Στη δική μου δημιουργία ο σταυρός αφορά τον άνθρωπο, τις δύο διασταυρούμενες γραμμές που συμβολίζουν την επίγεια και την ουράνια κατάσταση. Η γραμμή ως σύμβολο στη γεωμετρία είναι η αέναη εκπόρευση της ηλεκτρικής και της μαγνητικής ενέργειας, οι οποίες διέπουν το σύμπαν, κατ’ επέκταση και τον άνθρωπο. Τελευταία μελετώ την απόκρυφη γεωμετρία και τα γεωμετρικά σχήματα ως σύμβολα μέσα στο πέρασμα των αιώνων και σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Έτσι έχω αρχίσει ήδη να ετοιμάζω την επόμενη δουλειά μου».