Artnews

Αναζητώντας ανθεκτικά μέλλοντα στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης

2018-08-02 18:05:01

Από τα εγκαίνια της έκθεσης Resilient Futures στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης ©Λάζαρος Γραικός

Από την Αννίτα Αποστολάκη

Μια συλλογή ταξίδεψε από την Αθήνα, έκανε μία σύντομη στάση στο λιμάνι του Πειραιά και πλέον έχει «αράξει» στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για τη συλλογή της Polyeco Contemporary Art Initiative (PCAI), τα video art έργα της οποίας μας εντυπωσίασαν, όταν πρωτοπαρουσιάστηκαν πέρυσι στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς, αλλά ταυτόχρονα και μας προβλημάτισαν για το ζήτημα των τοξικών αποβλήτων και τις επιπτώσεις του στο περιβάλλον. Τώρα, το PCAI έρχεται να αφυπνίσει συνειδήσεις και στη συμπρωτεύουσα, ενώνοντας τις δυνάμεις του με το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης (ΚΣΤΘ), όπου παρουσιάζονται έργα από τη συλλογή του, μαζί με επιλογές της επιμελήτριας και καλλιτεχνικής διευθύντριας του ΚΣΤΘ, Συραγώς Τσιάρα.

«Η συνεργασία μας με το PCAI βασίστηκε στην κοινή μας πεποίθηση για το ρόλο που μπορεί να παίξει το βίντεο όχι μόνο στη διεύρυνση της οπτικής κουλτούρας, αλλά και στον κριτικό αναστοχασμό πάνω σε ζητήματα που μας αφορούν συνολικά ως κατοίκους του πλανήτη, ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη μας θέση, αλλά και να φωτίσει τις ιδιαίτερες οπτικές και προβληματισμούς», λέει στα Νέα της Τέχνης η κ. Τσιάρα. Πώς οραματίζονται οι εικαστικοί καλλιτέχνες το μέλλον του πλανήτη, και τι είδους κριτική ασκούν στις σχέσεις των ανθρώπων με τη φύση, τα οικονομικά συστήματα, τις πολιτικές ανάπτυξης και εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και του δημόσιου χώρου; Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα πάνω στα οποία δομήθηκε η επιλογή των έργων της έκθεσης Resilient Futures.

Στην έκθεση «συνομιλούν οραματικές αφηγήσεις μεταβιομηχανικών δυστοπιών με άκρως ρεαλιστικές καταγραφές αβίωτων οικονομικών και εργασιακών μοντέλων, περιβαλλοντικές καταστροφές και επινοήσεις νέων μορφών συμβίωσης εντός και εκτός του πλανήτη μας». Η κινούμενη εικόνα είναι, άλλωστε, μια παγκόσμια γλώσσα που εξελίσσεται διαρκώς για να ενσωματώσει δημιουργικά νέες τεχνολογίας εικόνας, κίνησης και ήχου και συνδυάζει συχνά ιδιότητες του κινηματογράφου μυθοπλασίας και της ρεαλιστικής τεκμηρίωσης. Κεντρική θεματική της έκθεσης -όπως υποδηλώνει και ο τίτλος της- είναι η ανθεκτικότητα: τα μέσα και οι στρατηγικές, δηλαδή, με τις οποίες άνθρωποι, κοινότητες και θεσμοί προσαρμόζονται στις εκάστοτε συνθήκες, διατηρώντας όμως ένα σύνολο αξιών για να διασφαλίσουν τη μελλοντική τους βιωσιμότητα.

Κατά πόσο θεωρεί η επιμελήτρια της έκθεσης ότι η τέχνη μπορεί να μας παρακινήσει να αποκτήσουμε έναν πιο ενεργό ρόλο σε καίρια προβλήματα της εποχής μας, όπως η μόλυνση του περιβάλλοντος; «Ο ρόλος της τέχνης δεν είναι να προσφέρει λύσεις στα ζητήματα που μας απασχολούν, αλλά να δημιουργεί το ζωτικό χώρο που θα μας επιτρέψει να συναντηθούμε με εναλλακτικές αφηγήσεις, μαρτυρίες και οπτικές εννοιολογήσεις της ανθρώπινης συνθήκης στην εποχή μας. Η αναθεώρηση των βεβαιοτήτων και η διεύρυνση της συνειδητοποίησης είναι ήδη ένα σημαντικό κέρδος για τον ενεργό πολίτη και αυτή την αντίληψη του κοινωνικού ρόλου της τέχνης υποστηρίζουμε», μας λέει η κ. Τσιάρα.


Από τα εγκαίνια της έκθεσης Resilient Futures στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης ©Λάζαρος Γραικός

Σε αυτό υπάρχει πλήρης σύμπνοια απόψεων με το διευθυντή του οργανισμού, Αθανάσιο Πολυχρονόπουλο, ο οποίος πιστεύει βαθιά ότι «η περιβαλλοντική συνείδηση πρέπει να καλλιεργείται από μικρή ηλικία». Γι' αυτό, το PCAI ξεκίνησε πέρυσι το πρωτότυπο εκπαιδευτικό πρόγραμμα PCAI Junior, το οποίο απευθύνεται σε σχολεία της Ελλάδας και του εξωτερικού, δίνοντας τη δυνατότητα στους μαθητές να κατανοήσουν κρίσιμα, οικολογικά ζητήματα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει βιωματικά παιχνίδια και διαδραστικά εργαστήρια, κατά τα οποία τα παιδιά καλούνται να εξερευνήσουν και να κατανοήσουν μια περιβαλλοντική απειλή του τόπου κατοικίας τους, έπειτα να προτείνουν λύση και, εν τέλει, να αποτυπώσουν τις ιδέες τους σε μια ταινία μικρού μήκους.

«Τα εργαστήρια αυτά εισάγουν τα παιδιά στην τέχνη της ζωγραφικής, του φιλμ, του animation, του κολλάζ αλλά και της συγγραφής σεναρίου, προωθώντας με τον τρόπο αυτό τις έννοιες της περιβαλλοντικής προστασίας και της διάδοσης της κουλτούρας του πράσινου πρόσημου», λέει στα Νέα της Τέχνης ο κ. Πολυχρονόπουλος. Μετά την επιτυχημένη έκβαση του προγράμματος σε σχολεία της χώρας μας, η εξειδικευμένη γνώση του PCAI Junior μεταφέρθηκε και σε δύο σχολεία του Ομάν, με τη συνεργασία των διυλιστηρίων Orpic και του Υπουργείου Παιδείας του Ομάν. Η πρωτοβουλία αυτή του Ομίλου Polyeco υλοποιήθηκε μεταξύ 8 και 12 Ιουλίου, ενθουσιάζοντας τόσο τους νεαρούς συμμετέχοντες όσο και τους εκπαιδευτικούς, ενώ επιβραβεύθηκε από τους συνεργαζόμενους φορείς κατά την ολοκλήρωσή του σε ειδική τελετή.

Ποιες είναι οι εντυπώσεις του κοινού της Θεσσαλονίκης μέχρι στιγμής από την έκθεση; «Οι εντυπώσεις είναι εξαιρετικά θετικές, τόσο για την υψηλή ποιότητα των καλλιτεχνικών έργων, όσο και για τη συμβιωτική συνθήκη που επιχειρήσαμε ανάμεσα σε οπτικοακουστικά έργα που συνηθίζουμε να βλέπουμε διαδοχικά, απομονωμένα το ένα από το άλλο», μας λέει η κ. Τσιάρα. Η επιλογή της συγκεκριμένης έκθεσης κάθε άλλο παρά τυχαία ήταν, καθώς το καλοκαίρι που οι επισκέπτες του ΚΣΤΘ είναι κατά κύριο λόγο τουρίστες και λιγότερο μόνιμοι κάτοικοι της πόλης «προσανατολιζόμαστε -όταν μας το επιτρέπουν οι οικονομικές δυνατότητες και οι συνεργασίες μας- σε εκθέσεις που ενδιαφέρουν δυνητικά ένα ευρύ, διεθνές κοινό». Χωρίς αυτό να σημαίνει, βέβαια, ότι το ΚΣΤΘ δεν έχει παίξει σημαίνοντα ρόλο στην εξοικείωση με τις σύγχρονες εξελίξεις του θεσσαλονικιώτικου κοινού, το οποίο αγκαλιάζει θερμά τις εκθέσεις του.

Βλέποντας την ανταπόκριση του κοινού στο έργο του PCAI, ποια είναι τα πλάνα του κ. Πολυχρονόπουλου για τη δημιουργία νέων έργων; «Βασική μέριμνα του PCAI είναι να καλλιεργήσει το ενδιαφέρον για το περιβάλλον και την προστασία του μέσω του πρωτότυπου καλλιτεχνικού προγράμματός του. Μέρος αυτού αποτελούν οι συνεργασίες με φορείς και οργανισμούς που μοιράζονται τις ίδιες ανησυχίες και προβληματισμούς με εμάς, η ανάπτυξη σχετικών εκθέσεων, εκδηλώσεων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων καθώς και η ανάθεση νέων έργων τέχνης», απαντά ο κ. Πολυχρονόπουλος. «Αυτό που μας απασχολεί, σε σχέση με τους καλλιτέχνες και τα ιδρύματα που συνεργαζόμαστε, είναι να υπάρχει αμοιβαία κατανόηση για την κρισιμότητα των ζητημάτων. Οι καλλιτέχνες μας για την υλοποίηση του έργου τους συχνά μάλιστα ταξιδεύουν σε περιοχές της Ελλάδας και του εξωτερικού, οι οποίες αντιμετωπίζουν σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα, μια διαδικασία που θα συστηματοποιηθεί μέσω του προγράμματος PCAI Artist in Residency που σχεδιάζουμε και θα εγκαινιάσουμε την επόμενη χρονιά», συμπληρώνει, με πραγματική χαρά που οι προσπάθειές του έχουν βρει ανταπόκριση στο κοινό, δίνοντάς του τη δύναμη να συνεχίσει.

Εν αναμονή, λοιπόν, των επόμενων σχεδίων, βίρα τις άγκυρες για το λιμάνι της Θεσσαλονίκης!

Resilient Futures, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, έως 23 Σεπτεμβρίου 2018