Artnews

5 + 1 έργα του Ανδρέα Λόλη για να ανακαλύψεις στον κήπο της Βρετανικής Σχολής

2018-09-12 16:31:14

Από την Αννίτα Αποστολάκη

Για ακόμη μία φορά, ο Οργανισμός ΝΕΟΝ μας εισάγει σε έναν από τους πιο όμορφους κήπους της Αθήνας με έναν καλλιτέχνη που δε γυρίζει την πλάτη στις ασκήμιες της. Ο Ανδρέας Λόλης είναι ο καλλιτέχνης στον οποίο έγινε ανάθεση για να υλοποιήσει το φετινό Έργο στην Πόλη, την έκθεση με τίτλο «Prosaic Origins», η οποία παρουσιάζεται, σε επιμέλεια της επικεφαλής Επιμελητικών Σπουδών της Whitechapel Gallery του Λονδίνου, Νάγιας Γιακουμάκη, στον κήπο της Βρετανικής Σχολής Αθηνών. Ένα χώρο που έχει παραδοσιακά σχέση με τις τέχνες, αφού από το 1888 έχει φιλοξενήσει καλλιτέχνες και από το 2001 τους παρέχει ετησίως υποτροφία και τρίμηνη καλλιτεχνική διαμονή.

«Δε θέλαμε να φορτώσουμε τον κήπο, οπότε επιλέξαμε να τοποθετήσουμε κυρίως μικρά παρεμβατικά στοιχεία -έργα που διατηρούν μια λιτότητα και σιωπηλή υπόσταση», μας είπε η επιμελήτρια. Η αλήθεια είναι ότι όσοι δε γνωρίζουν το έργο του Ανδρέα Λόλη, θα έρθουν αντιμέτωποι με μία έκπληξη κατά την επίσκεψή τους στη Βρετανική Σχολή. Διότι σήμα-κατατεθέν του γλύπτη είναι ότι σμιλεύει σε μάρμαρο, ένα υλικό συνυφασμένο με την ελληνική γλυπτική από την αρχαιότητα, ευτελή αντικείμενα όπως χαρτόκουτες, σακούλες σκουπιδιών, σκάλες κτλ.

Όσο παράταιρο και αν μοιάζει αυτό, πρόκειται για στοιχεία που είναι άμεσα συνδεδεμένα με την καθημερινότητά μας και τη σύγχρονη πολιτισμική μας ταυτότητα, τα οποία όμως δε θα επιλέγαμε να απαθανατίσουμε. Η σημασία, λοιπόν, της δουλειάς του Λόλη έγκειται στο ότι αναδεικνύει τη μνημειακότητα στην απλότητα των καθημερινών αυτών αντικειμένων, κάνοντάς μας να τα δούμε με έναν τρόπο που δε θα φανταζόμασταν ποτέ. Πρέπει να τονιστεί, βέβαια, ότι κάθε δημιουργία ανταποκρίνεται στο εκάστοτε περιβάλλον που παρουσιάζεται: όπως μας λέει ο γλύπτης, μπορεί να μην έχει «κανένα προσχέδιο» για το τι θα κάνει όταν ξεκινάει να δουλεύει με το υλικό «όπως βγαίνει από το λατομείο», σε μια διαδικασία που μοιάζει με «διάλογο μεταξύ δύο ατόμων», αλλά πάντοτε έχει «μια αντίληψη του γλυπτού σε σχέση με το χώρο που θα τοποθετηθεί», οδηγώντας έτσι στην πλήρη ένταξή του στο χώρο.

Αυτό είναι που συμβαίνει και στη Βρετανική Σχολή Αθηνών, όπου ο θεατής καλείται ήδη από την είσοδό της να εκπαιδεύσει το μάτι του και να ανακαλύψει σε κάθε γωνιά του κήπου και της βιβλιοθήκης ποια είναι τα έργα. Καθώς πολλοί δεν είναι εξοικειωμένοι με τα trompe l' oeil γλυπτά του Λόλη, αποκαλύπτουμε μερικά από αυτά και αν δε μας πιστεύετε, ο καλλιτέχνης σας προσκαλεί να τα ακουμπήσετε για να πειστείτε!

1. Οι σακούλες έξω από την καγκελόπορτα
Όχι, δεν ξέχασε ο επιστάτης της Βρετανικής Σχολής να μαζέψει τις σακούλες σκουπιδιών από την εξώπορτα. Πρόκειται για τα πρώτα γλυπτά του Ανδρέα Λόλη που «φέρνουν την πόλη μέσα στο χώρο» και μας εισάγουν στο πλαίσιο της έκθεσης. Θα τις συναντήσετε αρκετές φορές στην έκθεση, σε διαφορετικές παραλλαγές, φτιαγμένες από μαύρο βελγικό μάρμαρο που αποδίδει τέλεια την εντύπωση του μαύρου πλαστικού της πραγματικής σακούλας.

2. Το παγκάκι με το στρώμα
Στο πράσινο γρασίδι του φιλήσυχου κήπου, κάτω από ένα μεγάλο δέντρο, βρίσκεται ένα παγκάκι. Είναι η μόνη δημιουργία του καλλιτέχνη από ξύλο, καθώς θεώρησε ότι το σημείο είναι ιδανικό για να τοποθετηθεί ένα στοιχείο του αστικού ιστού που έχει συνδεθεί με ρομαντικές στιγμές και χαλαρές ενατενίσεις, αλλά πλέον αποτελεί κατάλυμα για πολλούς άστεγους συμπολίτες μας. Εξ ου και το μαρμάρινο στρώμα με το μαξιλάρι πάνω του, -μια εικόνα που αντικρίζει κανείς συχνά αν περιπλανηθεί στο κέντρο της πόλης-, τα οποία κάνουν τελικά το παγκάκι αφιλόξενο για τους θεατές (βλ. κεντρική εικόνα άρθρου).

3. Η σκάλα στο βάθος του κήπου
«Πρόκειται για μια σκάλα σε αδράνεια», όπως μας λέει η επιμελήτρια Νάγια Γιακουμάκη. Αυτό το «εν δυνάμει εργαλείο ανάβασης ή πτώσης» μοιάζει παλιό και ξύλινο, αλλά στην πραγματικότητα είναι φτιαγμένο από μάρμαρο. Είναι ένα σύμβολο με πολλαπλές κοινωνικές προεκτάσεις σε μια χώρα σε μετάβαση.

4. Τα καλάμια στο παρτέρι
60 καλάμια, σπασμένα ή έτοιμα να τα πάρει ο άνεμος, στέκονται αγέρωχα στο χώμα ενός από τα παρτέρια του κήπου. Πρόκειται για μια εγκατάσταση παρόμοια με εκείνη που είχε δείξει το 2015 ο Λόλης στην ατομική έκθεσή του στην γκαλερί The Breeder που τον εκπροσωπεί. Όμως, εδώ επεξεργάστηκε εκ νέου την ιδέα και δούλεψε το έργο, μαζί με τα υπόλοιπα, «επί ένα χρόνο», όπως διευκρίνισε η διευθύντρια του ΝΕΟΝ, Ελίνα Κουντούρη, έτσι ώστε η ανάθεση να γίνει ένα με το περιβάλλον της Βρετανικής Σχολής Αθηνών.

5. Η παλέτα με τα κουτιά στον προθάλαμο της βιβλιοθήκης
Χάρη στην έκθεση, το κοινό έχει τη σπάνια ευκαιρία να μπει και στη βιβλιοθήκη, στον προθάλαμο της οποίας είναι τοποθετημένα αρχαία γλυπτά που ανακαλύφθηκαν κατά τις ανασκαφές που έχει διενεργήσει η Βρετανική Σχολή. Εκεί βρίσκεται ακόμη ένα γλυπτό του Λόλη, μια παλέτα με επτά κουτιά, τα οποία διατηρούν ένα μυστήριο ως προς το περιεχόμενό τους. Το μάρμαρο Μαρόκου από το οποίο έχουν δημιουργηθεί είναι πολύ κοντά χρωματικά με τα άλλα εκθέματα και έτσι, αρχαία και σύγχρονα έργα μοιάζουν σα να έχουν δημιουργηθεί από το ίδιο υλικό.

Το μόνο προφανές έργο είναι το μαρμάρινο δωμάτιο που βρίσκεται στο πλάτωμα μπροστά από τη βιβλιοθήκη. Η είσοδός του είναι μια πλάκα που μοιάζει με πόρτα σπιτιού, προσφέροντας οικειότητα, αλλά που συνάμα φέρει ρωγμές, οι οποίες, σε συνδυασμό με την πλάγια τοποθέτησή της, δίνουν την αίσθηση της εγκατάλειψης. Είναι ένα γλυπτό που ο Ανδρέας Λόλης εμπνεύστηκε από μια εγκατάσταση με παλέτες και φελιζόλ -που υποδηλώνουν οι ρωγμές στους τοίχους-, την οποία παρουσίασε στη 13η Μπιενάλε της Λυών πριν τρία χρόνια και προσφέρει μια μοναδική αίσθηση απομόνωσης και καταφυγίου μέσα του.