Artnews

Παρενδυσία και πολιτικές του σώματος

2018-10-01 17:06:07

Στην Ελλάδα διασύρουν τις drag queen, στο Λονδίνο όμως, όπως και σε άλλα μεγάλα εικαστικά κέντρα του εξωτερικού, αναγνωρίζουν την αξία τους ως καλλιτέχνες.

O Ζακ Κωστόπουλος, αυτός ο άνθρωπος που βρήκε μέρα-μεσημέρι βίαιο θάνατο στο κέντρο της Αθήνας, ήταν, εκτός από ακτιβιστής και καλλιτέχνης, αναγνωρισμένος στο χώρο του. Είχε κάνει περφόρμανς στο πλαίσιο της Μπιενάλε Αθηνών και είχε συμμετάσχει σε παραστάσεις που έλαβαν χώρα σε μεγάλα πολιτιστικά ιδρύματα της χώρας. Τον περασμένο Ιούνιο, για παράδειγμα, εμφανίστηκε στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, στην παράσταση «Faster than light». Η Στέγη δεν τον «ξέχασε» και για να τιμήσει τη συνεισφορά του κοινωνία αλλά και στην τέχνη, έκανε μια δήλωση σχετικά: «Στη μνήμη του (Ζακ Κωστόπουλου), το λιγότερο που πρέπει να κάνουμε είναι να διεκδικήσουμε δικαιοσύνη, ελευθερία, δημοκρατία. Είναι θέμα παιδείας». Μπορεί κάτω από την ανάρτηση αυτή, στα κοινωνικά δίκτυα, να γράφτηκαν αδιανόητα σχόλια ρατσισμού και ομοφοβίας, όμως η κίνηση αυτή της Στέγης αξίζει επαίνου: Οι δηλώσεις πολιτιστικών φορέων παίζουν το ρόλο τους, ειδικά μέσα σε κοινωνίες που δείχνουν να έχουν «αρρωστήσει».

Μ’ αφορμή τα γεγονότα αυτά, σας παρουσιάζουμε την έκθεση για την drag κουλτούρα που φιλοξενείται αυτήν την περίοδο στην Hayward Gallery στην αγγλική πρωτεύουσα. Η συνεργάτις μας, Ολυμπία Τοπτσίδου, την επισκέφθηκε και μας μεταφέρει τις εντυπώσεις της:

«Από το αριστοφανικό θέατρο μέχρι την παγκόσμια διαδικτυακή κουλτούρα των vloggers, το παιχνίδι μεταμφίεσης στο αντίθετο φύλο αποτελεί μια αρχέγονη καλλιτεχνική ανησυχία. Η έκθεση Drag: Self-portrait and Body Politics εστιάζει πέρα από την παραδοσιακή drag κουλτούρα. Παρουσιάζει φωτογραφικά έργα καλλιτεχνών, από το 1960 έως σήμερα, οι οποίοι χρησιμοποιούν την παρενδυσία για να πολεμήσουν τα κοινωνικά δεσμά του δίπολου άντρας-γυναίκα καθώς και άλλα στερεότυπα. Ο όρος drag συμβολίζει όλη την αισθητική των παραστάσεων παρενδυσίας που ανθίζει στην gay club σκηνή από τις αρχές του 20ού αιώνα. Με αστραφτερά κουστούμια που σέρνονται (drag) και υπερβολικό μακιγιάζ διακωμωδούνται διάσημοι θηλυκοί ρόλοι και πρότυπα ομορφιάς. 

Μέσα από έργα όπως το Identity transfer της Valie Export, τα polaroid αυτοπορτρέτα του Ulay, τα ερωτικά φωτομοντάζ του Pierre Molinier αλλά και οι ενοχλητικές, γκροτέσκες παραστάσεις του David Hoyle, άλλοτε με χιούμορ και άλλοτε σοκάροντας, αναδεικνύεται ο καλλιτεχνικός χαρακτήρας της παρενδυσίας και η πολιτική συζήτηση περί κοινωνικών ρόλων. Στο El mimo y la bandera [Ο μίμος και η σημαία], χορεύοντας με τη σημαία της χώρας του ντυμένος γυναίκα, ο Χιλιανός Francesco Copello καταφέρνει με ένα σμπάρο να καυτηριάσει τα δύο τρυγόνια της σεξουαλικής και της εθνικής ταυτότητας. Η κοινωνική τάξη και τα στερεότυπα για τις «άλλες» φυλές μπαίνουν επίσης στο στόχαστρο. Ο Καμερουνέζος Samuel Fosso και ο Κινέζος Ming Wong (επανα-)μεταμφιέζονται ως χαρακτήρες Αφρικανοί και Ασιάτες αντίστοιχα και υποδύονται σαν κόμιξ τη φυλή τους. Ενδιαφέρον προκαλεί και το Victoria Sin των bio-Queen. Σχολιάζει το μισογυνισμό που υποβόσκει στις κλασικές drag παραστάσεις, ενώ γελά και με τη σεξουαλικότητα του φύλου και το πώς αυτή εξελίσσεται οπτικά μέσα στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα. Μέριλιν Μονρό, Τζέσικα Ράμπιτ, Κιμ Καρντάσιαν: Ποια διαθέτει περισσότερες καμπύλες; Ποια νικά στην αρένα της ανά-παράστασης της θηλυκότητας;

Ως σύγχρονοι Κακοφωνίξ, οι drag καλλιτέχνες εκφράζονται με ενοχλητικά εκκωφαντικό τρόπο, ενώ βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αμφισβήτησης των κοινωνικών στερεοτύπων. Η έκθεση φαντάζει απαραίτητη τώρα που βασικά ανθρώπινα δικαιώματα βρίσκονται υπό αμφισβήτηση και το τέρας της κανονικότητας καραδοκεί».

Drag: Self-portraits and Body Politics / Hayward Gallery, έως 14 Οκτωβρίου

Το κείμενο της ανταποκρίτριάς μας στο Λονδίνο δημοσιεύτηκε στο καινούργιο τεύχος των «Νέων της Τέχνης».

Φωτό: Victoria Sin, Cthulhu through the looking glass, 2017. Παραχώρηση της καλλιτέχνιδος.


Tags


Videos


Out & About


Πολιτιστικά Δρώμενα


Αρχαιολογία


Επικαιρότητα