Artnews

Υπαρξιακή αγωνία και ουμανιστική προτροπή

2018-10-10 13:01:26

Στην ταινία Safe του Τodd Haynes, η Julianne Moore ενσαρκώνει μια νέα, ευκατάστατη γυναίκα που ζει μια άνετη ζωή στα προάστια του Λος Άντζελες μαζί με το σύζυγό της που την αγαπά. Όλα μοιάζουν να κυλούν ήρεμα μέχρι που ξαφνικά, χωρίς καμιά επιστημονική εξήγηση για το ζήτημα, πάσχει από συχνές κρίσεις δύσπνοιας που απειλούν τη ζωή της.

Για πάνω από μία δεκαετία, ο Νίκος Ναυρίδης έχει εστιάσει στην κατάσταση της αναπνοής ως ένδειξη και προϋπόθεση της ύπαρξης. Μέσα από αναπαραστατικά σχήματα (βίντεο, φωτογραφία), θέτει υπαρξιακά ερωτήματα και αναμοχλεύει ηθικά, ψυχολογικά και κοινωνικά διλήμματα. Καταλυτικό ρόλο σε αυτή την αναζήτηση έπαιξε η συνάντηση με ένα μικρό κείμενο του Ιρλανδού θεατρικού συγγραφέα και ποιητή Σάμιουελ Μπέκετ με τίτλο Breath. Ο Ναυρίδης συνέχισε να ερευνά το μυστήριο της ύπαρξης, να γοητεύεται από την ανθρώπινη συνείδηση και να οδεύει προς μια νέα αφύπνιση με το λόγο ως συνθήκη, μαρτυρία και μέσο επικοινωνίας. Το κείμενο άρχισε να εντάσσεται στη δουλειά του. Υιοθετώντας αξιώματα του Μπέκετ, σχολιάζει τη ζωή και την τέχνη, την ανθρώπινη φύση και το μεταμοντέρνο παράλογο.

Μέχρι τις 28 Οκτωβρίου, ο καλλιτέχνης συμμετέχει στην 1 η Biennale της Ρίγας με μια εντυπωσιακή, ιδιαίτερα θεατρική, in situ εγκατάσταση από βιβλία που θέτει μερικές σκέψεις για τη γνώση, τους κώδικες και τη διαχείρισή της. Μιλώντας για το έργο αλλά και για τη σχέση του με το βιβλίο, ο ίδιος εξομολογείται: «Από την παιδική μου ηλικία, είχα την εντύπωση ότι τα βιβλία μιλούν για ιστορίες που συμβαίνουν ερήμην μας μέσα σ’ αυτά, ακόμα κι όταν είναι κλειστά. Ήμουν απόλυτα βέβαιος πως μέσα στα βιβλία συνέβαιναν όλα όσα περιέγραφαν σαν ένα διαρκές θέατρο και ότι διαβάζοντάς τα άρχιζε να ξετυλίγεται όλη αυτή η δράση μπροστά στα μάτια μου». Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ναυρίδης δημιουργεί ένα site-specific έργο με αφετηρία το κείμενο. Το 2003 στο Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας είχε μια ακόμα ευκαιρία να αναμετρηθεί με το δημόσιο χώρο και να διαπιστώσει τον αντίκτυπο που έχει μια φράση του Μπέκετ σε ένα χώρο που έχει περάσει από πολλές χρήσεις και έχει τις δικές του μνήμες. «Το Ελαιουργείο στο παρελθόν παρήγαγε λάδι και υπήρξε ένας τόπος γεμάτος ανθρώπους και ενέργεια, γεμάτος ανάσες. Το εργοστάσιο ξεφύτρωσε μέσα από την ανάσα της Ελευσίνας, τα στάχυα της. Για να γίνει αυτό χρειάστηκε σκληρή δουλειά. Πολλοί άνθρωποι φύτευαν στάχυα πάνω στο τσιμέντο για μέρες, μοχθούσαν για το ανέφικτο. Όπως μοχθούσαν κι εκείνοι που δούλευαν φτιάχνοντας σαπούνια το ’60 και το ’70, ελπίζοντας το ίδιο ανέφικτο με εκείνους που πριν 1600 χρόνια θέλησαν να ξορκίσουν το θάνατο στο τελεστήριο. Σήμερα ο ρόλος του έχει αλλάξει· λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο. Την κλειστή, εσωστρεφή οργάνωση που χρειαζόταν η αλυσίδα παραγωγής διαδέχτηκε η εξωστρέφεια που επέβαλε η πολιτιστική διαχείριση. Με μια αντιστροφή, έμεινα συνεπής στο νέο του χαρακτήρα», λέει ο Ναυρίδης που ανάμεσα στα στάχυα φύτεψε ένα κόκκινο νέον που γράφει Ever tried. Ever failed. No matter. «Χρησιμοποιώ τη φράση του Μπέκετ σαν “προφητεία”, ένα “σύγχρονο χρησμό”, όμως πιο τρυφερό, παρηγορητικό, γι’ αυτό και ιαματικό, που ενεργοποιεί συνειδήσεις», εξηγεί.

Στη νέα του έκθεση στην γκαλερί Bernier/ Eliades παρουσιάζει μια ενότητα από αφηρημένους πίνακες που φέρνουν στο νου το χρώμα των σταχυών της Ελευσίνας αλλά και το χρώμα της κοινωνικής αφθονίας. Πάνω τους έχει εντάξει φράσεις του Μπέκετ, με LED, που ακούγονται ως προτροπή καταρχήν στους φοιτητές του να ζουν με πάθος τη ζωή (σ.σ. ο Ναυρίδης είναι καθηγητής στην ΑΣΚΤ), αλλά στα δικά μου μάτια μοιάζουν μάλλον με σκιώδη κριτική στη βιομηχανία της «καλής ζωής», που, όπως και στην περίπτωση της ηρωίδας του Haynes, μπορεί να σου στερήσει την ανάσα της πραγματικής ζωής. Βασίλης Ντούπας

Πληροφορίες: Νίκος Ναυρίδης / Γκαλερί Bernier/Eliades, 11 Οκτωβρίου - 22 Νοεμβρίου 2018

(Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στα «Νέα της τέχνης», Νο 240, Σεπτέμβριος-Νοέμβριος 2018)


Tags


Videos


Out & About


Πολιτιστικά Δρώμενα


Αρχαιολογία


Επικαιρότητα